অসমৰ খেতিৰ বছৰটো বতৰৰ লগত বান্ধ খাই থাকে। বহাগৰ প্ৰাক-মৌচুমী বৰষুণে আহু আৰু মৰাপাটৰ পথাৰ সেউজ কৰে, জেঠ-আহাৰত শালিধানৰ কঠীয়া পৰা আৰু ৰোৱাৰ হেঁচা পৰে, শাওণ-ভাদত বানপানীয়ে পৰিকল্পনা ওলট-পালট কৰি দিয়ে, আৰু কাতিৰ পৰা মাঘলৈ ৰবি শস্য, শাক-পাচলি আৰু বৰোধানৰ সময়। একেটা কাম দুসপ্তাহ পলম হ’লে উৎপাদন কমে, বেমাৰ-পোক বাঢ়ে, পিছৰ শস্যৰ সময়ো ঠেক হৈ পৰে।
এই কেলেণ্ডাৰখন সেই কাৰণেই সজোৱা হৈছে। প্ৰতিটো মাহৰ বাবে পথাৰ শস্য, শাক-পাচলি আৰু ফল-মূলৰ মূল কামবোৰ একেলগে দিয়া হৈছে, যাতে এজন খেতিয়কে মাহটোৰ আৰম্ভণিতে এবাৰ চাই ল’লেই কি কৰিব লাগে বুজি পায়। জাত, বীজ আৰু সাৰৰ পৰিমাণ অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয় (অকৃবি) আৰু অসম চৰকাৰৰ কৃষি বিভাগৰ খেতি-পদ্ধতিৰ নিৰ্দেশিকা (Package of Practices) অনুসৰি বিঘা হিচাপে দিয়া হৈছে। যিবোৰ দৰৱ বৰ্তমান ভাৰতত নিষিদ্ধ বা নিয়ন্ত্ৰিত, সেইবোৰৰ ঠাইত নিৰাপদ বিকল্প দিয়া হৈছে।
এই কেলেণ্ডাৰ কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰিব
অসমীয়া মাহ আৰু ইংৰাজী মাহ এটাৰ লগত আনটো হুবহু নিমিলে। সেয়েহে প্ৰতিটো অংশৰ শিৰোনামত দুয়োটা দিয়া হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে “১৭ চ’তৰ পৰা ১৬ ব’হাগ” মোটামুটি এপ্ৰিল মাহ। বছৰভেদে তাৰিখ এদিন আগ-পিছ হ’ব পাৰে।
| অসমীয়া সময় | প্ৰায় ইংৰাজী মাহ | খেতিৰ মূল বিষয় |
|---|---|---|
| ১৭ চ’ত – ১৬ ব’হাগ | এপ্ৰিল | শালিৰ জাত বাছনি, আহুত সাৰ, মৰাপাট আৰু খৰিফ গোমধান |
| ১৭ ব’হাগ – ১৬ জেঠ | মে | শালিৰ কঠীয়াতলী, নাৰিকল-তামোল ৰোপণ |
| ১৭ জেঠ – ১৫ আহাৰ | জুন | শালি ৰোৱা, মৰাপাট চপোৱা, ৰহৰ, চয়াবীন, বাদাম |
| ১৬ আহাৰ – ১৪ শাওণ | জুলাই | শেহতীয়া শালি, তিল, বানপানীৰ প্ৰস্তুতি |
| ১৫ শাওণ – ১৪ ভাদ | আগষ্ট | কমদিনীয়া শালি, মুগ-মাটিমাহ, আগতীয়া শাক-পাচলি |
| ১৫ ভাদ – ১৩ আহিন | ছেপ্টেম্বৰ | শীতকালীন গোমধান, ৰবিৰ বীজ সংগ্ৰহ |
| ১৪ আহিন – ১৩ কাতি | অক্টোবৰ | তৰিয়া-সৰিয়হ, ৰাজমাহ, শৰৎকালীন কুঁহিয়াৰ, শাক-পাচলিৰ পুলিবাৰী |
| ১৪ কাতি – ১৩ আঘোণ | নৱেম্বৰ | ঘেঁহু, মচুৰ, মটৰ, বৰোৰ কঠীয়া |
| ১৪ আঘোণ – ১৫ পুহ | ডিচেম্বৰ | সৰিয়হৰ মোৱা পোক, আলুৰ ধসা, কুঁহিয়াৰ চপোৱা |
| ১৬ পুহ – ১৭ মাঘ | জানুৱাৰী | বৰো ৰোৱা, ঘেঁহুত পানী, বোৱা আহুৰ কঠীয়া |
| ১৮ মাঘ – ১৫ ফাগুন | ফেব্ৰুৱাৰী | সিঁচা আহু, তিতা মৰাপাট, গ্ৰীষ্মকালীন মুগ-মাটিমাহ |
| ১৬ ফাগুন – ১৬ চ’ত | মাৰ্চ | বাওধান, বসন্তকালীন কুঁহিয়াৰ, আহুৰ যতন |
এখন কথা আগতে মনত ৰাখক। এই কেলেণ্ডাৰত সকলো পৰিমাণ অসমৰ বিঘা (প্ৰায় ১,৩৩৮ বৰ্গমিটাৰ) হিচাপে দিয়া হৈছে। এক হেক্টৰত প্ৰায় সাড়ে সাত বিঘা হয়। মাটি পৰীক্ষা কৰা থাকিলে মৃত্তিকা স্বাস্থ্য কাৰ্ডত দিয়া পৰিমাণক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ক, কাৰণ এখন পথাৰৰ প্ৰয়োজন আনখনতকৈ বেলেগ হ’ব পাৰে।
দৰৱ ব্যৱহাৰৰ আগতে: এই কেলেণ্ডাৰত কীটনাশক বা ছত্ৰাকনাশকৰ নাম কমকৈ দিয়া হৈছে। পোক-বেমাৰ দেখিলে প্ৰথমে নিকটৱৰ্তী কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ (KVK) বা কৃষি উন্নয়ন বিষয়াৰ পৰামৰ্শ লওক। দৰৱ কিনোতে লেবেলত শস্যটোৰ নাম আৰু মাত্ৰা আছে নে নাই চাওক, চপোৱাৰ আগৰ অপেক্ষাকাল মানি চলক, আৰু মুখা, হাতমোজা পিন্ধি স্প্ৰে কৰক। বিএইচচি (BHC) পাউডাৰ ভাৰতত বহু বছৰ আগতেই নিষিদ্ধ হৈছে, গতিকে পুৰণি কিতাপ বা পুস্তিকাত ইয়াৰ নাম পালেও ব্যৱহাৰ নকৰিব।
১৭ চ’তৰ পৰা ১৬ ব’হাগ (এপ্ৰিল)
বহাগৰ আৰম্ভণিতে বতৰ গৰম হ’বলৈ ধৰে, মাজে মাজে ধুমুহা আৰু শিলাবৃষ্টিও হয়। আহু আৰু মৰাপাটৰ পথাৰৰ যতন, আৰু শালিখেতিৰ বাবে জাত আৰু বীজৰ যোগাৰ এই মাহৰ প্ৰধান কাম।
পথাৰ শস্য
শালিধানৰ জাত বাছনি আৰু বীজ সংগ্ৰহ: নিজৰ অঞ্চলৰ বাবে কোনটো জাত উপযোগী, সেয়া স্থানীয় কৃষি সম্প্ৰসাৰণ বিষয়াৰ পৰা জানি লওক। বীজ অনুমোদিত বিক্ৰেতা, অসম বীজ নিগম, অকৃবিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ বা কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰিলে বীজৰ মান নিশ্চিত হয়। এবিঘা ৰুবলৈ প্ৰায় ৫ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে।
| শ্ৰেণী | অনুমোদিত জাত |
|---|---|
| দীৰ্ঘদিনীয়া | ৰঞ্জিত, বাহাদুৰ, কুশল, মণিৰাম, পিয়লি |
| মধ্যমদিনীয়া | সত্যৰঞ্জন, বসুন্ধৰা, নুমলী, শ্ৰাৱণী, ধলী, মূলাগাভৰু |
| কমদিনীয়া | লুইত, কপিলী, দিচাং |
| বৰাধান | আঘোণী, ভোগালী |
| জহাধান | কেতেকী জহা |
| পলমকৈ ৰোৱাৰ বাবে ওখ জাত | মনোহৰ শালি, মাচুৰী, স্বৰ্ণপ্ৰভা (জুন-জুলাইত সিঁচি ৩৫-৪০ দিনীয়া কঠীয়া ৰুব পাৰি) |
| বয়সীয়া কঠীয়া ৰুব লগা অৱস্থাত | প্ৰফুল্ল (৩০-৭৫ দিনীয়া কঠীয়া), গীতেশ (৩০-৬০ দিনীয়া কঠীয়া) |
| হঠাৎ বানপানীত ১৫-২০ দিন বুৰ যোৱা পথাৰৰ বাবে | ৰঞ্জিত চাব-১, বাহাদুৰ চাব-১, স্বৰ্ণ চাব-১, জলশ্ৰী, জলকুঁৱৰী (৩০-৩৫ দিনীয়া কঠীয়া) |
আহুধান: ফাগুন-চ’তত ৰোৱা বা সিঁচা আহুৱে ৪০-৫০ দিনত গেৰ ধৰিবলৈ (মণি ধৰা অৱস্থা) আৰম্ভ কৰে। তেতিয়া দ্বিতীয়বাৰ ইউৰীয়া টপ ড্ৰেছিং কৰক: উন্নত চাপৰ জাতত বিঘাই ৪ কিলোগ্ৰাম, থলুৱা ওখ জাতত ২ কিলোগ্ৰাম। ইউৰীয়াখিনি দহগুণ শুকান গোবৰ বা পচনসাৰৰ লগত মিহলাই ৪৮ ঘণ্টা গাপ দি থৈ তাৰ পিছতহে ছটিয়াব। পাত মৰহা বা পাত জ্বলা বেমাৰ দেখা দিলে নাইট্ৰ’জেন সাৰ নিদিব। তাৰ সলনি ৩ শতাংশ পটাছৰ মিশ্ৰণ (প্ৰতি লিটাৰ পানীত ৩০ গ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ) পাতত স্প্ৰে কৰক। এবিঘাত সাধাৰণতে ৫০-৬০ লিটাৰ মিশ্ৰণ লাগে।
মৰাপাট: বিছা পোক, চেমিলুপাৰ আৰু মাইটৰ বাবে পথাৰ সঘনাই চাই থাকক। বিছা পোকৰ কণী বা সৰু পলু পাতত দেখিলেই সেই পাত চিঙি আনি কেৰাচিন মিহলোৱা পানীত ডুবাই নষ্ট কৰক। চেমিলুপাৰৰ বাবে পথাৰৰ ঠায়ে ঠায়ে বাঁহৰ ডাল পুতি দিয়ক, যাতে পোক খোৱা চৰাই আহি বহিব পাৰে। শিপা আৰু গা-গছ পচা, পুলি মৰহা, এন্থ্ৰেকন’জ আদি বেমাৰ দেখিলে বিশেষজ্ঞৰ পৰামৰ্শ লওক। এনে বেমাৰৰ আশংকা থকা পথাৰত মিউৰিয়েট অব পটাছ বিঘাই ৭ কিলোগ্ৰামলৈ বঢ়াব পাৰি, আৰু চূণ দি মাটিৰ অম্লমান (pH) প্ৰায় ৫.৫ লৈ আনিলে ভাল ফল পোৱা যায়। মৰাপাটৰ পিছত ধান কৰিলে বেমাৰৰ চক্ৰ ভাঙে। বেমাৰ প্ৰতিৰোধী জাত হিচাপে জে আৰ চি ২১২ লগাব পাৰে।
খৰিফ গোমধান: হাইব্ৰিড জাতৰ ভিতৰত গংগা-৫, বিবেক মাইজ হাইব্ৰিড-৪৭, বিবেক মাইজ হাইব্ৰিড-৫৩ আৰু বায়’-৯৫৪৪, আৰু কম্প’জিট জাতৰ ভিতৰত ধৱল আৰু নৱজ্যোতি অসমৰ বাবে অনুমোদিত। মাটি চহোৱাৰ সময়ত বিঘাই ৭০০ কিলোগ্ৰাম গোবৰ দিয়ক। প্ৰতি ৬ মিটাৰ অন্তৰে ৩০ ছেঃমিঃ বহল আৰু ১৫ ছেঃমিঃ দ নলা খান্দি বৰষুণৰ পানী ওলাই যোৱাৰ বাট কৰি দিয়ক। মুঠ ১৮ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া তিনিভাগ কৰক। এভাগ (৬ কিলোগ্ৰাম) ইউৰীয়া, ৩৩ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৯ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ শেষবাৰ চহোৱাৰ আগতে দিয়ক। সাৰখিনি ৮-১০ ছেঃমিঃ দ লোৰত দি আধা মাটিৰে ঢাকি দিলে বেছি কামত আহে। শাৰীৰ মাজত ৬৫-৭৫ ছেঃমিঃ আৰু গুটিৰ মাজত ২০-২৫ ছেঃমিঃ ব্যৱধান ৰাখি ৪-৫ ছেঃমিঃ দলৈ গুটি দিয়ক।
ফেব্ৰুৱাৰীত সিঁচা গোমধানত এতিয়া নিৰণিৰ সময়। পুলি ১০-১৫ দিনীয়া হ’লে বন নিৰাই ২০ ছেঃমিঃতকৈ ঘন হৈ থকা পুলি উঘালি পেলাওক। পুলি আঁঠুমূৰীয়া (৩০-৩৫ দিনীয়া) হ’লে দ্বিতীয় ভাগ ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া শাৰীৰ কাষে কাষে দি গুৰিত মাটি চপাই দিয়ক।
ঘাঁহ খেতি: গৰু-ছাগলীৰ বাবে উন্নত ঘাঁহৰ বীজ বা গুৰি অকৃবিৰ ঘাঁহ গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ পৰা পোৱা যায়। দীননাথ ঘাঁহৰ জে পি-১২, পুচা-৩ আৰু পুচা-১৯ জাত এপ্ৰিলৰ পৰা জুনলৈ সিঁচিব পাৰি। শাৰীৰ মাজত ৩০ ছেঃমিঃ আৰু গছৰ মাজত ১০ ছেঃমিঃ ব্যৱধান ৰাখক। প্ৰথমবাৰ সিঁচাৰ ৬০ দিনত আৰু দ্বিতীয়বাৰ ১০৫ দিনত কাটিব পাৰি। হাইব্ৰিড নেপিয়াৰৰ এন বি-২১, আই জি এফ আৰ আই-৬, চি অ’-৩, চি অ’-৪, চি অ’-৫ জাতৰ শিপাযুক্ত গুৰি বা কাটিং এপ্ৰিল-জুনত ৫০ ছেঃমিঃ x ৫০ ছেঃমিঃ দূৰত্বত ৰুব পাৰি। এই হিচাপে এবিঘাত প্ৰায় ৫,০০০টা গুৰি লাগে। ৰোৱাৰ তিনিমাহত প্ৰথমবাৰ কাটক, তাৰ পিছত ৫-৭ সপ্তাহৰ মূৰে মূৰে বছৰত ৪-৫ বাৰ কাটিব পাৰি।
ফল-মূল
কল: নতুন বাৰীৰ বাবে মাটি চহাই জাত অনুসৰি গাঁত খান্দক আৰু মাহৰ শেষৰ ফালে পুলি ৰুওক। পুৰণি বাৰীত ৮-১০ দিনৰ মূৰে মূৰে পানী দিয়ক। শুকান পাত আৰু পচা পটুৱা আঁতৰাওক। কলডিল ওলোৱা গছৰ গুৰিত এটা মাত্ৰ পোখা পুলি ৰাখক।
নাৰিকল: ১২-১৫ দিনৰ মূৰে মূৰে গুৰিত পানী দিয়ক আৰু পানী দিয়াৰ পিছত খেৰ বা মেটেকাৰে জাপি দিয়ক। গুৰিত পচনসাৰ বা শুকান গোবৰ বেছিকৈ দিলে মাটিয়ে পানী ধৰি ৰাখে। শুকান পাত, শুকান থোকৰ খোলা আৰু মৰা ফুল কাটি আঁতৰাওক, পাতৰ গুৰিত জমা হোৱা আবৰ্জনা চাফা কৰক। নতুন বাৰীৰ বাবে ৭.৫ মিটাৰ x ৭.৫ মিটাৰ (প্ৰায় ২৫ ফুট x ২৫ ফুট) দূৰত্বত গাঁত খান্দি কেইদিনমান ৰ’দত মুকলিকৈ এৰি দিয়ক।
তামোল: বাৰীৰ বন-বাত চাফা কৰক, ১০-১২ দিনৰ মূৰে মূৰে পানী দিয়ক, আৰু যোৱা বছৰ ৰোৱা পুলিৰ গুৰিত গোবৰ দি মাটি চপাই দিয়ক। নতুন বাৰীৰ বাবে ৯ ফুট x ৯ ফুট (প্ৰায় ২.৭ মিটাৰ) দূৰত্বত গাঁত খান্দি শুকান পাত বা খেৰেৰে পুতি থওক।
মাটিকঠাল: নতুন খেতিৰ বাবে ওখ মাটি বাছি চহাই ৰাখক। পুৰণি বাৰীত, আৰু সঁচৰ বাবে ৰখা পোখা পুলি বা মুকুটত পানী দিয়ক, গুৰিৰ বন নিৰাওক।
নেমু আৰু সুমথিৰা টেঙা: গুৰিত জীপ থাকিবলৈ দিয়ক আৰু পুৰঠ ফল সোনকালে চপাই লওক। এই সময়ত ফুল ফুলে আৰু কোঁহ পাত ওলায়, সেয়েহে কোনো দৰৱ নছটিয়াব। শুকান ডাল কাটি দিয়ক আৰু গা-গছত মাটিৰ পৰা ২-৩ ফুট ওপৰলৈ চূণৰ প্ৰলেপ দিয়ক। সুমথিৰাৰ গছত সুবিধা থাকিলে চূণৰ সলনি বৰ্ডো পেষ্ট দিব পাৰে। নতুন সুমথিৰা বাৰীৰ বাবে পানী নজমা ৰ’দঘাই ওখ মাটিত ৫ মিটাৰ (প্ৰায় ১৫ ফুট) অন্তৰে গাঁত খান্দক আৰু পুৰণি বাৰীৰ মাজৰ অলাগতিয়াল গছ উঘালি দিয়ক।
মধুৰিআম: ফল নধৰা আৰু আগৰ পৰা শুকাই অহা ডাল কাটি দিয়ক, তলৰ মাটিত পাতলকৈ কোৰ মাৰক, পুৰঠ ফল চপাই আনক। নতুন বাৰীৰ বাবে ৭-৮ মিটাৰ অন্তৰে গাঁত খান্দক।
আম আৰু লিচু: দুয়োবিধ গছতে এই সময়ত মলিয়ায় বা ফুল ফুলে। ফুল ফুলি থকা সময়ত দৰৱ ছটিয়ালে পৰাগ সংযোগ কৰা মৌমাখি আৰু পতংগ মৰে, ফল কম লাগে। গতিকে এই সময়ত স্প্ৰে নকৰিব। আমৰ তলত শুকান বতৰত ধোঁৱা দিয়া পুৰণি অভ্যাস আছে, ইয়াৰে ফুলৰ থোপালৈ অহা কিছুমান পোক আঁতৰি থাকে। মাটিত জীপ থাকিলে অনুমোদিত সাৰ আৰু গোবৰ দিয়ক, আৰু গা-গছত ১ মিটাৰ ওপৰলৈ চূণৰ প্ৰলেপ দিয়ক।
অমিতা: গুৰিত জীপ ৰাখক, ডাঙৰ আৰু ভাল ফলৰ বাবে থোপাৰ মাজৰ সৰু ফল কিছুমান চিঙি পাতলাই দিয়ক, পুৰঠ ফল পাৰি আনক। নতুন বাৰীৰ বাবে ওখ বালিচহীয়া মাটিত ওখ ভেটিত বা পলিথিনৰ বেগত দুটাকৈ বীজ সিঁচি পুলি তৈয়াৰ কৰক।
১৭ ব’হাগৰ পৰা ১৬ জেঠ (মে)
বৰষুণ বাঢ়ে আৰু ৰ’দৰ তাপো বেছি থাকে। শালিখেতিৰ কঠীয়াতলী এই মাহৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম। ফল-মূলৰ নতুন বাৰী পাতিবলৈও ই ভাল সময়।
পথাৰ শস্য
শালিধানৰ কঠীয়াতলী: মাটি ৪-৫ বাৰ হাল বাই মৈয়াই সমান কৰক। প্ৰতিখন তলী ১০ মিটাৰ দীঘল, ১.২৫ মিটাৰ বহল আৰু ১০ ছেঃমিঃ ওখ কৰক, আৰু দুখন তলীৰ মাজত ৩০ ছেঃমিঃ বহল নলা ৰাখক। এবিঘা ৰুবলৈ এনে ৭-৮ খন তলী লাগে। প্ৰতিখন তলীত দুপাচিমান গোবৰ বা পচনসাৰৰ লগতে ৮০ গ্ৰাম ইউৰীয়া, ৮০ গ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৪০ গ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ মিহলাই লওক।
বীজ বাছিবলৈ বীজখিনি পানীত ডুবাই ওপঙি উঠা পতান পেলাই দিয়ক আৰু তলত পৰি থকা পুৰঠ বীজখিনি লওক। ধুই ছাঁত মেলি তলে-ওপৰে ভিজা বস্তা দি গাপ দি ৰাখক। দুদিনত গজালি ওলালে প্ৰতিখন তলীত বীজৰ আকাৰ অনুসৰি ৬৫০ গ্ৰামৰ পৰা ১ কিলোগ্ৰাম গজালিযুক্ত বীজ সমানে সিঁচক। তলীৰ ওপৰভাগ সেমেকা থাকিবলৈ নলাবোৰত পানী ৰাখক। কঠীয়া বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে উঠোৱাৰ ২-৩ দিন আগলৈকে তলীত ২-৩ ছেঃমিঃ পানী ৰাখক।
দীৰ্ঘদিনীয়া জাতৰ কঠীয়া আগতে সিঁচিব লাগে, যাতে জুলাইৰ দ্বিতীয় সপ্তাহৰ ভিতৰতে ৩০-৩৫ দিনীয়া কঠীয়া ৰুব পাৰি। মধ্যমদিনীয়া জাতৰ ৩০ দিনীয়া আৰু কমদিনীয়া জাতৰ ২৫ দিনীয়া কঠীয়া ৰোৱাৰ হিচাপ কৰি সিঁচাৰ তাৰিখ ঠিক কৰক। নিৰ্ধাৰিত সময়তকৈ পলমকৈ ৰুলে উৎপাদন কমি যায়।
খৰিফ গোমধান: এপ্ৰিলত সিঁচা গোমধানত মতা ফুল ওলোৱাৰ আগে আগে বাকী থকা তৃতীয় ভাগ ইউৰীয়া (৬ কিলোগ্ৰাম) শাৰীৰ দুয়োকাষে দি মাটি চপাই দিয়ক। পথাৰত পানী জমা হ’লে নলা দি ততালিকে উলিয়াই দিয়ক, কাৰণ গোমধানে জমা পানী সহ্য কৰিব নোৱাৰে।
মৰাপাট: বন নিৰণি আৰু ঘন পুলি পাতলোৱাৰ কাম সময়মতে শেষ কৰক। পোক-বেমাৰৰ নিৰীক্ষণ এপ্ৰিলৰ দৰেই চলাই যাওক।
ফল-মূল
অসমত বহু ফল-মূল হয়, কিন্তু উৎপাদনৰ হাৰ আন বহু ৰাজ্যতকৈ কম। ইয়াৰ এটা ডাঙৰ কাৰণ হ’ল পুলি ৰোৱাৰ পিছত নিয়মিত যতন নহয়। জেঠ মাহত তলত দিয়া কামবোৰ কৰিলে গছৰ গঠন ভাল হয়, ফলো বাঢ়ে।
কল: বহাগত বাৰী পাতিব নোৱাৰিলে এতিয়া তৰোৱাল আকৃতিৰ পাত থকা পোখা পুলি ৰুওক। চাপৰ জাহাজীৰ বাবে ১.৮ মিটাৰ x ১.৮ মিটাৰ, চেনীচম্পা, মালভোগ, বৰজাহাজী আদিৰ বাবে ২.১ মিটাৰ x ২.১ মিটাৰ, আৰু মনোহৰ কলৰ বাবে ২.৪ মিটাৰ x ২.৪ মিটাৰ দূৰত্বত গাঁত খান্দক। পুৰণি বাৰীৰ বন আঁতৰাওক, মাতৃগছৰ কাষৰ বাঢ়তি পোখা পুলি উঘালি দিয়ক। এজোপা কল ৰুই তিনিবাৰ থোক চপোৱা হ’লে বাৰীখন ভাঙি নতুনকৈ হাল-কোৰ মাৰি নতুন পুলি ৰুওক।
নাৰিকল: পুৰণি বাৰীৰ বন আঁতৰাওক আৰু মুকুট চাফা কৰা বাকী থাকিলে কৰি লওক। বহাগত ৰুব নোৱাৰিলে ৭.৫ মিটাৰ x ৭.৫ মিটাৰ দূৰত্বত স্বাস্থ্যৱান পুলি ৰুওক। দুজোপা গছৰ মাজত ৩০ ছেঃমিঃ বহল আৰু ৩০ ছেঃমিঃ দ নলা দি পানী উলিওৱাৰ ব্যৱস্থা কৰক। নতুন বাৰীৰ মাজত কল, মাটিকঠাল, নেমু, আদা, হালধি, ভেণ্ডি, জিকা, তিয়ঁহ বা কেৰেলা অন্তৰ্বৰ্তী শস্য হিচাপে লগাব পাৰে।
গঁড় পোকে (ৰাইন’চেৰচ বিটল) আক্ৰমণ কৰিলে কচি পাতৰ গুৰিত ফুটা আৰু কাটি থোৱা যেন পাত দেখা যায়। লোহাৰ হুকৰ সহায়ত গাঁতৰ পৰা পোকটো টানি উলিয়াই নষ্ট কৰক, তাৰ পিছত ভিতৰৰ পাতৰ গুৰিত নিমৰ খৈল আৰু বালি মিহলাই ভৰাই দিয়ক। বাৰীৰ কাষৰ গোবৰৰ দ’ম আৰু পচা গছৰ মুঢ়া এই পোকৰ জন্মস্থান, সেইবোৰ চাফা কৰি ৰাখক। পুৰণি নিৰ্দেশিকাত থকা বিএইচচি পাউডাৰ নিষিদ্ধ, ব্যৱহাৰ নকৰিব। বহাগত সাৰ দিয়া নহ’লে গছৰ বয়স অনুসৰি প্ৰথম ভাগ সাৰ এতিয়া দিয়ক।
তামোল: পকা তামোল পাৰি আনক। পুলিবাৰী পাতিব খুজিলে পকা তামোলৰ পৰা পুৰঠ আৰু ডাঙৰ গুটিবোৰ বাছি ৰাখক আৰু ওখ মাটি তৈয়াৰ কৰক। গছৰ তলৰ বন আঁতৰাওক, নাৰিকলৰ দৰে নলা দিয়ক, আৰু বহাগত সাৰ দিয়া নহ’লে অনুমোদিত সাৰৰ আধা ভাগ এতিয়া দিয়ক।
সুমথিৰা টেঙা: নতুন বাৰীৰ বাবে এতিয়াই কলম কৰা বা ডালত কলি লগোৱা (বাডিং) পুলি নিৰ্দিষ্ট দূৰত্বত ৰুওক। পুৰণি বাৰীৰ বন আঁতৰাওক, গুৰিত পানী জমা হ’বলৈ নিদিব। ডাল বিন্ধা পোক বা ৰস চুহা পোক দেখিলে কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ পৰামৰ্শ লৈ অনুমোদিত দৰৱ ব্যৱহাৰ কৰক।
১৭ জেঠৰ পৰা ১৫ আহাৰ (জুন)
মৌচুমী বৰষুণ পূৰ্ণ মাত্ৰাত আহে। শালি ৰোৱা, মৰাপাট চপোৱা আৰু ডালি-তেলৰ খৰিফ শস্য সিঁচা একেলগে পৰে, সেয়েহে বনুৱা আৰু সঁজুলিৰ পৰিকল্পনা আগতীয়াকৈ কৰি লওক।
পথাৰ শস্য
শালিধানৰ পথাৰ প্ৰস্তুতি আৰু ৰোৱা: কঠীয়া এতিয়াও পৰা হোৱা নাই যদি মধ্যমদিনীয়া জাত যেনে সত্যৰঞ্জন বা বসুন্ধৰাৰ কঠীয়াহে পাৰক। ৰোৱাৰ তিনি সপ্তাহমান আগৰ পৰা মাটি ৪-৫ বাৰ হাল বাই মৈয়াই সমান কৰক, যাতে পথাৰত পানী সমানে ৰয়। চহোৱাৰ সময়তে পৰ্যাপ্ত গোবৰ বা পচনসাৰ মিহলাই দিয়ক।
| জাত | ইউৰীয়া (কিঃগ্ৰাঃ/বিঘা) | চুপাৰ ফচফেট (কিঃগ্ৰাঃ/বিঘা) | মিউৰিয়েট অব পটাছ (কিঃগ্ৰাঃ/বিঘা) |
|---|---|---|---|
| থলুৱা ওখ জাত | ২ | ৮ | ২ |
| অধিক উৎপাদনক্ষম চাপৰ জাত | ৪ | ১৭ | ৪ |
চুপাৰ ফচফেটৰ সলনি ডি এ পি দিলে ওখ জাতত ২ কিলোগ্ৰাম ডি এ পিৰ লগত ১.৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, আৰু চাপৰ জাতত ৪ কিলোগ্ৰাম ডি এ পিৰ লগত ৩ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া দিয়ক। পটাছৰ পৰিমাণ একেই থাকিব। এই সকলো সাৰ শেষবাৰ বোকা কৰাৰ সময়ত মাটিত মিহলাই দিয়ক।
চাপৰ জাতৰ ২৫ দিনীয়া কঠীয়া আৰু মধ্যমীয়া ওখ জাতৰ ৩০-৩৫ দিনীয়া কঠীয়া শাৰীৰ মাজত ২০ ছেঃমিঃ আৰু গোছাৰ মাজত ১৫ ছেঃমিঃ ব্যৱধানত ৰুওক। ওখ জাতৰ বাবে ২৫ ছেঃমিঃ x ২০ ছেঃমিঃ ব্যৱধান ৰাখক। প্ৰতি গোছাত ২-৩ ডাল কঠীয়া দিয়ক আৰু ৪-৫ ছেঃমিঃতকৈ দকৈ নুপুতিব। কঠীয়া মৰি খালী হোৱা ঠাই এসপ্তাহৰ ভিতৰত পূৰণ কৰক। চাপৰ জাত আৰু মাচুৰী, পংকজ, লখিমী আদি শাওণৰ ভিতৰতে ৰুই শেষ কৰক।
সময়মতে ৰুব নোৱাৰা অৱস্থাত প্ৰফুল্ল জাতৰ ৩০-৭৫ দিনীয়া আৰু গীতেশ জাতৰ ৩০-৬০ দিনীয়া কঠীয়া ৰুইও ভাল ফল পাব পাৰি। হঠাৎ পানী আহি কঠীয়া বুৰাই পেলোৱা অঞ্চলত জলশ্ৰী আৰু জলকুঁৱৰীৰ ৩০-৩৫ দিনীয়া কঠীয়া ৰুব পাৰি। এই জাতবোৰৰ কঠীয়া জেঠ-আহাৰত পাৰিব পাৰি।
মৰাপাট চপোৱা আৰু গেঁৰোৱা: গছত ফুল ফুলি চেঁই ধৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলেই মৰাপাট চপাওক, তেতিয়া আঁহৰ পৰিমাণ আৰু মান দুয়োটা ভাল হয়। পাছৰ শালিখেতি পলম হোৱাৰ ভয় থাকিলে সিঁচাৰ ১০০-১২০ দিনতে চপাব পাৰি। গছবোৰ মাটিৰ সমানকৈ কাটি ১৫-২০ ছেঃমিঃ শকত মুঠা বান্ধক আৰু পাত সৰিবলৈ দুদিনমান পথাৰতে ৰাখক। শকত আৰু ক্ষীণ গছ বেলেগে বান্ধক।
গেঁৰোৱাৰ বাবে মুঠাবোৰ লগালগিকৈ পানীত ডুবাই বান্ধি দিয়ক। কেতুৰী পাত, মেটেকা বা খেৰেৰে ঢাকি ওপৰত শুকান কাঠ, শিল বা ইটাৰে হেঁচি ৰাখক। কলগছ, মাটিৰ চপৰা বা কেঁচা কাঠ কেতিয়াও নিদিব, ইয়াৰে আঁহৰ ৰং আৰু মান বেয়া হয়। প্ৰতিটো মুঠাত এডাল-দুডাল ধৈঞ্চা বা মেডেলুৱাৰ ঠাৰি সুমুৱাই দিলে গেঁৰোৱা সোনকালে হয়। পানীৰ উষ্ণতা অনুসৰি ১০-৩০ দিন লাগে। মৰাপাটৰ পিছত একেডৰা মাটিতে ধান আৰু সৰিয়হ, বা ধান আৰু ঘেঁহু কৰিব পাৰি। বৰষুণত নিৰ্ভৰশীল ওখ মাটিত অলিটৰিয়াছ (তিতা) মৰাপাটৰ পিছত মাটিমাহ আৰু তাৰ পিছত সৰিয়হ কৰিব পাৰি।
ৰহৰ মাহ: জেঠ-আহাৰেই ৰহৰ সিঁচাৰ সময়। পানী জমা নোহোৱা পলসুৱা মাটি উপযোগী। অসমৰ বাবে অনুমোদিত টি-২১ জাতৰ বীজ বিঘাই ২ কিলোগ্ৰাম লাগে। মাটি ভালদৰে চহাই বিঘাই ৬ কুইণ্টল গোবৰ, ৪ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া আৰু ৩৫ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট মিহলাই দিয়ক। ৭৫ ছেঃমিঃ অন্তৰে শাৰী কৰি ৩০ ছেঃমিঃ ব্যৱধানত বীজ সিঁচক। ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ আশংকা থাকিলে শাৰীবোৰ খেৰেৰে ঢাকি দিয়ক।
চয়াবীন: বৰ্ষাকালীন চয়াবীন জুনৰ ভিতৰতে সিঁচক। উন্নত জাত হ’ল ব্ৰেগ, জে এছ-২, অংকুৰ, ডি এছ-৭৩-১৬, পি কে-৩২৭, পি কে-২৭১, পি কে-২৬২, পি কে-৩০৮ আৰু মতি। গৰুৰ খাদ্যৰ বাবে কালিটুৰ জাত লগাব পাৰে। পানী জমা নোহোৱা, কম অম্লীয় বালিচহীয়া মাটি ভাল। ব্ৰেগ, অলংকাৰ, অংকুৰ, পি কে-৩২৭, ২৭১ আৰু ২৬২ জাতৰ বাবে বিঘাই ৮.৫ কিলোগ্ৰাম আৰু আন জাতৰ বাবে ১০-১১ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে। সিঁচাৰ আগতে প্ৰতি কিলোগ্ৰাম বীজত ৩ গ্ৰাম থিৰাম মিহলাই শোধন কৰক।
বিঘাই ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, ৫০ কিলোগ্ৰাম একক চুপাৰ ফচফেট আৰু ১০ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ প্ৰায় ৭ ছেঃমিঃ দ লোৰত দি মাটিৰে মিহলাওক আৰু লোৰবোৰ ৪ ছেঃমিঃ মানলৈ পূৰ কৰক। শাৰীৰ মাজত ৪৫ ছেঃমিঃ আৰু গুটিৰ মাজত ৫-১০ ছেঃমিঃ ব্যৱধান ৰাখি ৪ ছেঃমিঃতকৈ দকৈ গুটি নুপুতিব। মাটি বেছি সেমেকা হ’লে ২-৩ ছেঃমিঃ দতে গুটি দিয়ক। শাৰীৰ ওপৰত ধানৰ নৰা জাপি দিলে গজালি সোনকালে আৰু সবলকৈ ওলায়। এসপ্তাহৰ ভিতৰত খালী ঠাইত পুনৰ গুটি দিয়ক। সিঁচাৰ ১৫ আৰু ৩৫ দিনমানত চক্ৰ কোৰ বা বন নিৰণি যন্ত্ৰেৰে বন নিৰাওক। পথাৰৰ মাজে মাজে সৰু নলা দি পানী উলিয়াওক আৰু সদ্য গজা পুলি চৰাইৰ পৰা ৰক্ষা কৰক।
বাদাম: পানী জমা নোহোৱা বালিচহীয়া মাটিত আহাৰৰ ভিতৰত বাদাম সিঁচক। অনুমোদিত জাত টি জি-১এ আৰু জে এল-২৪। মাটি ৪-৫ বাৰ চহাই মিহি কৰক, কিন্তু ১৫ ছেঃমিঃতকৈ দকৈ হাল নাবাব। চহোৱাৰ সময়ত বিঘাই ১.৫ টন গোবৰ, আৰু শেষবাৰ চহোৱাৰ সময়ত ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, ৩৩ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৭ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ দিয়ক। এবিঘাত ১০ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে, সিঁচাৰ আগতে শোধন কৰি লওক। ৩৫ ছেঃমিঃ অন্তৰে ৫ ছেঃমিঃ দ লোৰ কৰি ১৫ ছেঃমিঃ ব্যৱধানত এটাকৈ বীজ দি পাতলকৈ ঢাকি দিয়ক।
শাক-পাচলি
জিকা, তিয়ঁহ, লেচেৰা মাহ আৰু ভেণ্ডিৰ গুৰিত অলপো পানী জমা হ’বলৈ নিদিব। বতৰ ফৰকাল হ’লে ওখ, ৰ’দ পৰা মাটিত আকৌ ভেণ্ডি আৰু লেচেৰা মাহ সিঁচিব পাৰি। মাটি চহাই জলকীয়া খেতিও কৰিব পাৰি।
ফল-মূল
কল: নতুন বাৰী পাতিবলৈ এই মাহৰ আগভাগেই শেষ সময়। চ’ত-বহাগত ৰোৱা পুলিত প্ৰথম ভাগ সাৰ দিয়ক আৰু বৰষুণৰ পানী ওলাই যাবলৈ নলা দিয়ক।
নাৰিকল আৰু তামোল: ভাল জাতৰ এবছৰীয়া, পাঁচটা পাত থকা নাৰিকলৰ পুলি আৰু ডেৰ বছৰীয়া স্বাস্থ্যৱান তামোলৰ পুলি ৰুওক। নাৰিকলৰ প্ৰথম ভাগ সাৰ বৰষুণ নোহোৱা দিন চাই দিয়ক। পকা তামোল সৰি পৰাৰ আগতে পাৰি আনক। তামোলৰ পুলিবাৰী পাতিবলৈ এইটোৱেই সময়।
মাটিকঠাল: গুৰিৰ বন আঁতৰাওক আৰু পানী জমা হ’বলৈ নিদিব। কিউ জাতৰ পুৰঠ ফলবোৰ ভাটৌ-কাউৰীৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ কাষৰ পাতেৰে মেৰিয়াই দিয়ক।
নেমু আৰু কমলা: ফৰকাল দিন চাই গুৰিৰ বন নিৰাওক, পুৰঠ নেমু চপাওক আৰু গুৰিত পানী জমা হ’বলৈ নিদিব। পাত হালধীয়া হোৱা বা অণুপুষ্টিৰ অভাৱৰ লক্ষণ দেখিলে কৃষি বিষয়াৰ পৰামৰ্শমতে অণুপুষ্টিৰ মিশ্ৰণ স্প্ৰে কৰক।
অমিতা: দুই-তিনিমহীয়া পুলি ৰুওক, পুৰণি গছৰ গুৰিত মাটি চপাওক, আৰু ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰা সৰু ফল চিঙি পাতলাই দিয়ক।
আম, লিচু আৰু মধুৰিআম: উন্নত জাতৰ আমৰ পুলি ৰুওক আৰু গছৰ তলৰ বন আঁতৰাওক। ভাল লিচু গছৰ পৰা গুটি কলম (এয়াৰ লেয়াৰিং) কৰাৰ এইটোৱেই উত্তম সময়। লিচু আৰু মধুৰিআমৰ নতুন পুলি ৰুবলৈও উপযুক্ত সময়। গছৰ মাজৰ শুকান আৰু অনুৎপাদনশীল ডাল কাটি দিয়ক।
১৬ আহাৰৰ পৰা ১৪ শাওণ (জুলাই)
এই মাহত বানপানীৰ আশংকা আটাইতকৈ বেছি। বান আহিব পৰা অঞ্চলৰ খেতিয়কে শেহতীয়া শালিৰ বাবে বেলেগ কঠীয়াতলী তৈয়াৰ ৰখাটো বুদ্ধিমানৰ কাম।
পথাৰ শস্য
শেহতীয়া শালিধান: বানপীড়িত অঞ্চলত মনোহৰ শালি, বিৰাজ, শ’লপোনা আৰু আন থলুৱা জাতৰ ৬০ দিনীয়া বয়সীয়া কঠীয়া ভাদৰ পৰা আহিনলৈকে ৰুব পাৰি। প্ৰসাদভোগ আৰু গোবিন্দভোগৰ ৬০ দিনীয়া কঠীয়া ভাদৰ তৃতীয় সপ্তাহলৈকে, আৰু সত্যৰঞ্জন বা বসুন্ধৰাৰ ৩০-৩৫ দিনীয়া কঠীয়া ভাদৰ মাজভাগলৈকে ৰুব পাৰি। প্ৰফুল্ল আৰু গীতেশৰ কঠীয়া ৬০ দিনীয়া হ’লেও ৰুব পাৰি। লুইত, কপিলী, দিচাং আৰু কলঙৰ ২১-২৫ দিনীয়া কঠীয়া ভাদৰ শেষলৈকে ৰুব পাৰি, আৰু এই জাতবোৰৰ গজালিযুক্ত বীজ ভাদৰ ২৫ তাৰিখলৈকে বোকা পথাৰত পোনে পোনে সিঁচিবও পাৰি।
ৰোৱাৰ সময়ত মূল সাৰ দিব নোৱাৰিলে ৰোৱাৰ ২০-২৫ দিনৰ ভিতৰত বিঘাই ৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া টপ ড্ৰেছিং কৰক। সোণামুখী, হীৰা (বৰাক উপত্যকাৰ বাবে), সত্যৰঞ্জন, লুইত বা কপিলীৰ গজালিযুক্ত বীজ পোনে পোনে সিঁচা পথাৰত সিঁচাৰ ১৫-২০ দিনত বিঘাই ৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া দিয়ক। ইউৰীয়া দহগুণ গোবৰৰ লগত মিহলাই ৪৮ ঘণ্টা গাপ দি লওক।
বান আক্ৰান্ত অঞ্চলত সাৰ একেবাৰতে দিয়াই ভাল। থলুৱা জাতত শেষবাৰ চহোৱাৰ সময়ত বিঘাই ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, ৯ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৪ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ দিয়ক। উন্নত কমদিনীয়া জাতত ১২ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, ১৭ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৪ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ দিলে পিছত টপ ড্ৰেছিং নালাগে, কাৰণ এই ধান সোনকালে ফুলে।
পোকে আক্ৰমণ কৰা পথাৰত নিয়ন্ত্ৰণৰ পিছত বিঘাই ৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া দিলে ধাননি সোনকালে সবল হয়। পাতজ্বলা বেমাৰৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ থকা অঞ্চলত মনোহৰ শালি, প্ৰসাদ, আই আৰ-৩৬ বা পংকজ, আৰু সঘনাই পাত জ্বলা পথাৰত ৰঞ্জিত বা বাহাদুৰ লগাওক। বীজ সিঁচাৰ আগতে শোধন কৰি লওক। পাত আৰু ঠাৰি গেলা বেমাৰ দেখা দিলে ইউৰীয়া বা আন নাইট্ৰ’জেন সাৰ নিদিব, ইয়াৰে বেমাৰ বাঢ়ে। তাৰ সলনি বিঘাই ৩ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ ছটিয়ালে গছ সোনকালে সুস্থ হয়।
তিল: জুলাইৰ প্ৰথম পষেকৰ পৰা আগষ্টলৈকে তিল সিঁচিব পাৰি। পানী জমা নোহোৱা পলসুৱা মাটি ভাল। অনুমোদিত জাত হ’ল এছ পি-১১৮১ (মাধৱী), এছ টি-১৬৮৩, এ এছ টি-১, গৌৰী, বিনায়ক আৰু পঞ্জাব তিল-১। এবিঘাত ৬০০-৭০০ গ্ৰাম বীজ লাগে। শেষবাৰ চহোৱাৰ সময়ত বিঘাই ৯ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, ১৯ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৫ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ দিয়ক। ৩০ ছেঃমিঃ অন্তৰে সৰু লোৰ কৰি বীজ সমানে সিঁচক আৰু ২-৩ ছেঃমিঃতকৈ দলৈ যাবলৈ নিদিব। সিঁচাৰ ২০ দিনমানত বন নিৰাই শাৰীত ১৫ ছেঃমিঃ অন্তৰে এজোপাকৈ গছ ৰাখি বাকী উঘালি দিয়ক। খাৰ উঠা বেমাৰ থকা অঞ্চলত দানা শস্যৰ লগত শস্যচক্ৰ মানি চলক। ফুলবোৰ সেউজীয়া পাতৰ দৰে হৈ পৰা (ফাইল’ডি) গছ দেখিলেই উঘালি আঁতৰাওক।
ৰহৰ মাহ: সিঁচাৰ ২০-২৫ দিনত এবাৰ পাতলকৈ কোৰ মাৰি বন নিৰাওক। বেমাৰী গছ উঘালি পুতি দিয়ক। ৰহৰৰ শাৰীৰ মাজত মুগ, মাটিমাহ বা তিল অন্তৰ্বৰ্তী শস্য হিচাপে কৰিব পাৰি।
কুঁহিয়াৰ: গা-গছ বিন্ধা পোকে ধৰা গছ উঘালি পুতি দিয়ক। বতাহত হালি নপৰিবলৈ গছবোৰ বাঁহৰ কামিৰে বা ৪-৫ জোপা একেলগ কৰি পাতেৰে মেৰিয়াই বান্ধি দিয়ক।
ফল-মূল
কল: বৰষুণৰ পানী ওলাই যাবলৈ মাজে মাজে সৰু নলা দিয়ক আৰু পচা পটুৱা কাটি আঁতৰাওক। বহাগত ৰোৱা পুলিত প্ৰতিজোপাত দ্বিতীয় ভাগ সাৰ হিচাপে ১২০ গ্ৰাম ইউৰীয়া আৰু ২২৫ গ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ গোবৰৰ লগত দিয়ক। জেঠ-আহাৰত ৰোৱা পুলিত প্ৰথম ভাগ হিচাপে ১২০ গ্ৰাম ইউৰীয়া, ২০০ গ্ৰাম একক চুপাৰ ফচফেট আৰু ২২৫ গ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ দিয়ক। কলডিল ওলোৱা গছত এটা মাত্ৰ পোখা পুলি ৰাখক। থোক ওলোৱাৰ সময়ত পাত আৰু ফল খোৱা বিটলৰ আক্ৰমণ দেখিলে কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ পৰামৰ্শ লৈ অনুমোদিত দৰৱ দিয়ক। থোকটো পলিথিন বা কাপোৰৰ মোনাৰে ঢাকি দিলে ফলৰ গাত দাগ কম পৰে।
মাটিকঠাল: কিউ জাতৰ পুৰঠ পকা ফল চপাওক। ফলৰ পৰা খুলি পেলোৱা মুকুটবোৰ গোটাই ওখ সেমেকা মাটিত থোপা থোপাকৈ পুতি ৰাখক। ফল চপোৱাৰ পিছত মূল গছত এটা মাত্ৰ পোখা পুলি ৰাখক আৰু তাৰ গুৰিত মাটি চপাই দিয়ক। পাত গেলা বেমাৰ হৈছে নেকি চাওক। নতুন বাৰী দুশাৰী পদ্ধতিত কৰক: যোৰ শাৰীৰ মাজত ৬০ ছেঃমিঃ, শাৰীত পুলিৰ মাজত ৩০ ছেঃমিঃ, আৰু দুটা যোৰ শাৰীৰ মাজত ৯০ ছেঃমিঃ ব্যৱধান ৰাখক।
১৫ শাওণৰ পৰা ১৪ ভাদ (আগষ্ট)
বৰষুণ চলি থাকে আৰু কেতিয়াবা দ্বিতীয় বা তৃতীয় দফা বান আহে। বানে শালি নষ্ট কৰা পথাৰত কমদিনীয়া শালি আৰু ডালি শস্যই খেতিয়কৰ লোকচান কিছু পূৰণ কৰিব পাৰে।
পথাৰ শস্য
কমদিনীয়া শেহতীয়া শালি: অকৃবিয়ে উদ্ভাৱন কৰা প্ৰায় ১০০ দিনীয়া লুইত, কপিলী আৰু দিচাং জাতৰ কঠীয়া আগষ্টৰ শেষত পাৰি ছেপ্টেম্বৰৰ ২০ তাৰিখলৈকে ৰুব পাৰি। এই জাতৰ কঠীয়া সাধাৰণতকৈ ঘনকৈ, শাৰীৰ মাজত ১৫ ছেঃমিঃ আৰু গোছাৰ মাজত ১০ ছেঃমিঃ ব্যৱধানত ৰুলে উৎপাদন বেছি হয়। সাৰ আৰু আন যতন শালিৰ দৰেই।
মুগ আৰু মাটিমাহ: গোটেই ভাদ মাহ জুৰি সিঁচিব পাৰি। বালিচহীয়া পলসুৱা মাটি ভাল। মুগৰ অনুমোদিত জাত: কে-৮৫১, এছ জি-১ (প্ৰতাপ), এছ জি চি-১৬, এছ জি চি-২০, সোণাই (এছ জি-২১-৫) আৰু এ এ ইউ এছ এইচ এন মুগ-০২। মাটিমাহৰ জাত: কে ইউ-৩০১, পন্ত ইউ-১৯, মানস (এছ বি-৩২-১৩), এছ বি চি-৪০, এছ বি চি-৪৭, পি ইউ-৩১ আৰু এ এ ইউ এছ এইচ এন উৰ্দ-০২ (লক্ষ্মী)। মধ্য আৰু উজনি অসমৰ বাবে অনুমোদিত শাওণীয়া মাহ (এছ বি-১২১) শাওণৰ ভিতৰতে সিঁচিব লাগে।
শাৰীত সিঁচিলে বিঘাই মুগৰ ২.৫-৩ কিলোগ্ৰাম আৰু মাটিমাহৰ ২.৭-৩.৩ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে। ছটিয়াই সিঁচিলে দুয়োটাতে ৩০০ গ্ৰাম বেছিকৈ লওক। মাটি মিহি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই, দুই-তিনিবাৰ চহাই বন আঁতৰাই সমান কৰিলেই হ’ল, আৰু মাজে মাজে পানী উলিওৱা নলা দিয়ক। বিঘাই ৫ কুইণ্টল গোবৰ দিয়ক। মাটি অম্লীয় হ’লে বিঘাই ১.৫-২ কুইণ্টল চূণ দিলে উৎপাদন বাঢ়ে। সিঁচাৰ আগতে বিঘাই ৪ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া আৰু ৩০ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট মিহলাওক।
এটা ১৫০ গ্ৰামৰ ৰাইজ’বিয়াম জীৱাণুসাৰৰ পেকেট ৩-৪ কিলোগ্ৰাম বীজৰ লগত মিহলাই সিঁচিলে ইউৰীয়া ১ কিলোগ্ৰাম কম দিলেও হয়। ৩০ ছেঃমিঃ অন্তৰে সৰু লোৰ কৰি বীজ সিঁচি পাতলকৈ ঢাকি দিয়ক।
শাক-পাচলি
আগতীয়াকৈ বজাৰলৈ উলিয়াব পৰা শাক-পাচলিৰ দাম বেছি পোৱা যায়। আগতীয়া ফুলকবি, ধনীয়া, পালেং আৰু মূলাৰ বীজ অনুমোদিত বিক্ৰেতাৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰি ওখ, পানী নজমা ভেটিত সিঁচক।
ফল-মূল
কল: জুলাইৰ সাৰ আৰু নলাৰ কাম বাকী থাকিলে এতিয়াই কৰক।
নাৰিকল: নতুন পুলিৰ গুৰিত মাটি জাপি অলপ ওখ কৰি ৰাখক, যাতে পানী নজমে। দুজোপা গছৰ মাজৰ ৩০ ছেঃমিঃ x ৩০ ছেঃমিঃ নলা চাফা ৰাখক।
নেমু: পুৰঠ ফল চপাওক আৰু ফল চপোৱাৰ সময়তে পোক-বেমাৰে নষ্ট কৰা সৰু ডাল আঁতৰাওক। শাওণত পুলি ৰুব নোৱাৰিলে সোনকালে ৰুওক। ডাল বিন্ধা পোক বা কচি ডাল কাটি খোৱা পোকে ধৰা অংশ কাটি চাফা কৰক। অনুমোদিত সাৰৰ দ্বিতীয় ভাগ দিয়ক।
সুমথিৰা টেঙা: যোৱা মাহত ৰুব নোৱাৰিলে কলম বা বাডিং কৰা পুলি এতিয়া ৰুওক। শুকান আৰু জখম ডাল কাটি দিয়ক, গুৰিত পানী জমা হ’বলৈ নিদিব। আগৰ মাহত অণুপুষ্টি স্প্ৰে কৰা নহ’লে পৰামৰ্শমতে এতিয়া কৰক।
আম: লেংড়া, দশেহৰী, ফজলী, চৌছা, কিষাণভোগ, নীলম, মল্লিকা, আম্ৰপালী, মালদহ আদি উন্নত জাতৰ পুলি নিৰ্দিষ্ট দূৰত্বত ৰুওক। নতুন কুঁহি পাত খোৱা পোকৰ বাবে নিম-ভিত্তিক দৰৱ বা কৃষি বিভাগে আমৰ বাবে অনুমোদন দিয়া কীটনাশকহে ব্যৱহাৰ কৰক। পুৰণি নিৰ্দেশিকাত থকা ডাইমিথোৱেট (ৰগৰ) এতিয়া ফলত ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত নিয়ন্ত্ৰিত, সেয়েহে পৰামৰ্শ নোলোৱাকৈ ব্যৱহাৰ নকৰিব। ডালৰ খোৰোংবোৰ চাফা কৰক আৰু গুৰিৰ বন আঁতৰাওক।
১৫ ভাদৰ পৰা ১৩ আহিন (ছেপ্টেম্বৰ)
বৰষুণ লাহে লাহে কমে, ৰাতি অলপ চেঁচা হ’বলৈ ধৰে। শালিৰ যতনৰ লগতে ৰবি খেতিৰ প্ৰস্তুতিৰ সময়। বীজ, সাৰ আৰু চূণ এতিয়াই যোগাৰ কৰি থ’লে কাতিত লৰালৰি নালাগে।
পথাৰ শস্য
শালিধান: খালী গোছা পূৰণ কৰক আৰু পোক-বেমাৰৰ বাবে পথাৰ নিয়মিত চাওক। কমদিনীয়া জাতৰ ৰোৱা ছেপ্টেম্বৰৰ ২০ তাৰিখৰ ভিতৰত শেষ কৰক।
ৰহৰ মাহ: পাত শুকাই গছ লেৰেলি মৰি যোৱা (মৰহা) বেমাৰ দেখিলে আক্ৰান্ত গছ উঘালি জ্বলাই দিয়ক। ২০-২৫ শতাংশ এঢলীয়া পাহাৰীয়া মাটিত ৰহৰৰ লগত এশাৰী বা দুশাৰী মুগ, মাটিমাহ বা তিল কৰিব পাৰি। তেনে খেতিত দুয়োবিধ শস্য জুলাইৰ শেষৰ পৰা আগষ্টৰ প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰত সিঁচিব লাগে।
শীতকালীন গোমধান: আহিন মাহত সিঁচা শীতকালীন গোমধানৰ উৎপাদন গৰমকালিতকৈ বেছি হয়। পানী জমা নোহোৱা বালিচহীয়া মাটি ভাল। হাইব্ৰিড জাত গংগা-৫, বিবেক মাইজ হাইব্ৰিড-৪৭, বিবেক মাইজ হাইব্ৰিড-৫৩ আৰু বায়’-৯৫৪৪। হাইব্ৰিডৰ বাবে প্ৰতি বছৰ নতুন বীজ কিনিব লাগে। এবিঘাত প্ৰায় ৩ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে, সিঁচাৰ আগতে শোধন কৰি লওক। মাটিত জীপ ৰাখিবলৈ তলী টানকৈ সমান কৰক।
বিঘাই ৬ কুইণ্টল গোবৰ দিয়ক। ৬০ ছেঃমিঃ অন্তৰে লোৰ কৰি বিঘাই ৩৩ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট, ৮ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ আৰু অনুমোদিত ১৮-২৪ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়াৰ এক-তৃতীয়াংশ মাটিত মিহলাওক। বাকী ইউৰীয়া দুভাগ কৰি আঁঠুমূৰীয়া অৱস্থাত আৰু মতা ফুল ওলোৱাৰ আগত দিয়ক। লোৰত ২৫ ছেঃমিঃ অন্তৰে এটাকৈ বীজ দি ঢাকি দিয়ক। গজাৰ প্ৰথম সপ্তাহটো চৰাইৰ পৰা ৰক্ষা কৰক।
ৰবি শস্যৰ প্ৰস্তুতি: ঘেঁহু, সৰিয়হ, মচুৰ আৰু মটৰৰ বীজ অসম বীজ নিগম বা স্বীকৃত সংস্থাৰ পৰা এতিয়াই সংগ্ৰহ কৰক। মৃত্তিকা স্বাস্থ্য কাৰ্ড থাকিলে সেই অনুসৰি সাৰৰ হিচাপ কৰক, অম্লীয় মাটিৰ বাবে চূণৰ যোগাৰ কৰক।
ফল-মূল
কল: জেঠত ৰোৱা পুলিত দ্বিতীয় ভাগ সাৰ হিচাপে প্ৰতিজোপাত ১২০ গ্ৰাম ইউৰীয়া আৰু ২২৫ গ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ গোবৰৰ লগত দিয়ক। আহাৰত ৰোৱা পুলিত প্ৰথম ভাগ হিচাপে ১২০ গ্ৰাম ইউৰীয়া, ২০০ গ্ৰাম একক চুপাৰ ফচফেট আৰু ২২৫ গ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ দিয়ক। কলডিল ওলোৱা গছত এটা মাত্ৰ পুলি ৰাখক।
নাৰিকল: ফলধৰা প্ৰতিজোপা গছত দ্বিতীয় ভাগ সাৰ হিচাপে ৭০০ গ্ৰাম ইউৰীয়া, ১ কিলোগ্ৰাম একক চুপাৰ ফচফেট আৰু ৮৫০ গ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ গোবৰৰ লগত মিহলাই গুৰিৰ চাৰিওফালে পাতলকৈ নলা খান্দি দিয়ক। নতুন বাৰীৰ মাজত জাৰকালিৰ শাক-পাচলি লগাব পাৰে। গুৰিত পানী জমা হ’বলৈ নিদিব।
তামোল: বাৰীৰ হাবি-বন আৰু সৰা পাত আঁতৰাওক, গছৰ মাজত পাতলকৈ কোৰ মাৰি গুৰিত মাটি চপাওক, আৰু অনুমোদিত সাৰৰ দ্বিতীয় ভাগ দিয়ক। পোক-বেমাৰৰ লক্ষণ দেখিলে পৰামৰ্শ লওক।
মাটিকঠাল: বন আঁতৰাওক। ফল চপোৱাৰ পিছত মুকুট সেমেকা মাটিত পুতি ৰাখক, আৰু মূল গছত এটা পোখা পুলি ৰাখি বাকীবোৰ নতুন বাৰীত ৰুওক।
নেমু আৰু সুমথিৰা: পুৰঠ নেমু চপাওক, পোক-বেমাৰে নষ্ট কৰা সৰু ডাল আঁতৰাওক। ভাদত দ্বিতীয় ভাগ সাৰ দিয়া নহ’লে বন নিৰাই এতিয়াই দিয়ক।
অমিতা: বহাগ-জেঠত ৰোৱা গছত ফুল ওলাই মতা-মাইকী চিনিব পৰা হ’লে বেলেগ লিংগৰ গছ থকা জাতত প্ৰতি ১০ জোপা মাইকী গছৰ মাজত এজোপা মতা গছ ৰাখি বাকী মতা গছ কাটি দিয়ক। দুয়োবিধ ফুল একে গছতে থকা জাতত এই কাম নালাগে। ফুল ফুলিবলৈ ধৰিলেই দ্বিতীয় ভাগ সাৰ দিয়ক।
মধুৰিআম: গুৰিৰ পৰা ওলোৱা নতুন ডাল আৰু আগৰ পৰা শুকাই অহা ডাল কাটি দিয়ক। গছ মৰহিব ধৰিলে কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ পৰামৰ্শ লওক। দ্বিতীয় ভাগ সাৰ দিয়ক। ফুল নুফুলা থিয় ডালবোৰ তললৈ হাওলাই বান্ধি ৰাখিলে নতুন ডাল আৰু ফুল বেছি ওলায়।
আম আৰু লিচু: দ্বিতীয় ভাগ সাৰ দিয়া নহ’লে সোনকালে দিয়ক।
জালুক: জালুক জোপাৰ গুৰিৰ ৩ ফুট অংশ ডালবিহীন ৰাখক আৰু ওলমি থকা লতাবোৰ আশ্ৰয় গছত ৰছীৰে বান্ধি দিয়ক।
১৪ আহিনৰ পৰা ১৩ কাতি (অক্টোবৰ)
বৰষুণ প্ৰায় বন্ধ হয় আৰু মাটিত জীপ থাকে। ৰবি খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আটাইতকৈ উপযুক্ত সময় এয়াই। আগতীয়াকৈ সিঁচিলে বহু শস্য পোক-বেমাৰৰ পৰা বাচি যায়।
পথাৰ শস্য
তৰিয়া আৰু সৰিয়হ: কাতিৰ আৰম্ভণিতে সিঁচিলে মোৱা পোকৰ আক্ৰমণৰ আগতেই শস্য বহু দূৰ আগবাঢ়ে। টি এম-২, পি এম-২৬ আৰু পি এম-২৭ অসমৰ সকলো অঞ্চলৰ বাবে, আৰু এন আৰ চি এইচ বি-১০১ উজনি, মধ্য, নামনি আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ বাবে উপযোগী। অকৃবিৰ তৰিয়া জাত টি এছ-৩৮ আৰু টি এছ-৪৬ ও বহুলভাৱে খেতি কৰা হয়। বৰাক উপত্যকাত ওখ মাটিৰ বাবে আঘোণৰ দ্বিতীয় সপ্তাহ আৰু মধ্যমীয়া মাটিৰ বাবে প্ৰথম সপ্তাহ উপযুক্ত। বিঘাই ১.৫-২ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে। বৰষুণত নিৰ্ভৰশীল খেতিত শেষবাৰ চহোৱাৰ সময়ত বিঘাই ১২ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, ৩০ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৩ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ দিয়ক। পানী যোগানৰ ব্যৱস্থা থাকিলে ইউৰীয়া ১৮ কিলোগ্ৰাম আৰু চুপাৰ ফচফেট ৩৩ কিলোগ্ৰাম কৰক।
ৰাজমাহ: কাতিৰ আৰম্ভণিৰ পৰা আঘোণৰ মাজভাগলৈকে সিঁচিব পাৰি আৰু মাঘ-ফাগুণত চপাই সেই পথাৰতে আগতীয়া আহু বা গ্ৰীষ্মকালীন মুগ কৰিব পাৰি। উদয় (পি ডি আৰ-১৪), এইচ ইউ আৰ-৩০১, এইচ ইউ আৰ-২০৩ আৰু অৰুণ অসমৰ বাবে উপযোগী। ইয়াৰ গছ ৩৫-৫০ ছেঃমিঃ ওখ হয় আৰু ১০০-১২০ দিনত চপাব পাৰি। বিঘাই প্ৰায় ২-৩ কুইণ্টল উৎপাদন পোৱা যায়। বেছি সেমেকা মাটিত নকৰিব। এবিঘাত ৭ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে। বীজ শোধন নকৰিলে গজাৰ পিছত পুলি মৰি গছৰ সংখ্যা কমে, সেয়েহে শোধন অৱশ্যেই কৰক।
চহোৱাৰ সময়ত বিঘাই ১০ কুইণ্টল গোবৰ দিয়ক। ৩০ ছেঃমিঃ অন্তৰে লোৰ কৰি বিঘাই ৪.৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, ৩৩ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৪.৫ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ মিহলাওক। লোৰত ২০ ছেঃমিঃ অন্তৰে এটাকৈ বীজ দিয়ক। গজাৰ এমাহ পিছত বাকী ৪.৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া দিয়ক। ৰাজমাহৰ শিপাত ডালিজাতীয় আন শস্যৰ দৰে বেছি গুটি নহয়, সেয়েহে ইয়াত নাইট্ৰ’জেন সাৰ অলপ বেছি লাগে।
শৰৎকালীন কুঁহিয়াৰ: অক্টোবৰৰ ভিতৰত ৰোৱা কুঁহিয়াৰৰ উৎপাদন বসন্তকালত ৰোৱাতকৈ বেছি হয়। সাৰৰ পৰিমাণ মাৰ্চৰ অংশত দিয়া তালিকা অনুসৰি দিয়ক।
ঘেঁহু আৰু বৰোধানৰ প্ৰস্তুতি: মাহৰ শেষৰ ফালে ঘেঁহুৰ পথাৰ চহাবলৈ আৰম্ভ কৰক আৰু বৰোধানৰ বীজ যোগাৰ কৰক।
শাক-পাচলিৰ পুলিবাৰী
শীতকালীন শাক-পাচলিৰ পুলিবাৰীৰ বাবে ৰ’দ পৰা, ওখ, বালিচহীয়া মাটি বাছক। ভেটিটো ৩০ ছেঃমিঃ ওখ আৰু ১ মিটাৰ বহল কৰক, দীঘ সুবিধামতে। প্ৰতি কিলোগ্ৰাম বীজ ৩ গ্ৰাম কেপ্টান বা থিৰামেৰে, নাইবা লেবেলত দিয়া মাত্ৰাত ট্ৰাইক’ডাৰ্মাৰে শোধন কৰক।
পুৰণি নিৰ্দেশিকাত ভেটিত মেলাথিয়ন পাউডাৰ আৰু ফৰ্মেলিন দিয়াৰ কথা আছে। ইয়াৰ সলনি এই নিৰাপদ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে: ভেটিৰ মাটি ভিজাই স্বচ্ছ পাতল পলিথিনেৰে ২-৩ সপ্তাহ ঢাকি ৰাখক (সৌৰ শোধন), তাৰ পিছত ট্ৰাইক’ডাৰ্মা মিহলোৱা পচনসাৰ আৰু নিমৰ খৈল দিয়ক। পুলি গুৰি পচা বেমাৰ দেখিলে কপাৰ অক্সিক্ল’ৰাইড লেবেলৰ মাত্ৰাত গুৰিত ঢালি দিয়ক।
বীজ আবেলি সিঁচক, ঝাৰিৰে পাতলকৈ পানী দিয়ক, আৰু কলপাত বা পাতল চটেৰে এদিন-দুদিন ঢাকি গজালি ওলালেই আঁতৰাই দিয়ক। পুলি ২০-২৫ দিনীয়া (পিঁয়াজৰ ক্ষেত্ৰত ৩০-৩৫ দিনীয়া) হ’লে ভেটিত পানী দিয়াৰ ১০-১৫ মিনিট পিছত উঠাওক।
| শস্য | জাত | বীজ (বিঘাই) | সিঁচাৰ সময় | সাৰ (বিঘাই) |
|---|---|---|---|---|
| ফুলকবি | মূল বতৰ: ইমপ্ৰুভড জাপানিজ, পুছা চিন্থেটিক, পুছা স্ন’বল, মেইন ক্ৰপ পাটনা; শেহতীয়া: স্ন’বল-১৬, পুছা স্ন’বল কে-১, হিছাৰ-১ | মূল বতৰ ৫০ গ্ৰাম, শেহতীয়া ৮০ গ্ৰাম | মূল বতৰ ছেপ্টেম্বৰ-অক্টোবৰ, শেহতীয়া অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ | গোবৰ ১০ কুইণ্টল, ইউৰীয়া ২২, চুপাৰ ফচফেট ৫০, পটাছ ১১, বৰাক্স ১ কিঃগ্ৰাঃ |
| বন্ধাকবি | কমদিনীয়া: গ’ল্ডেন একৰ, প্ৰাইড অব ইণ্ডিয়া, পুছা মুক্তা; দীৰ্ঘদিনীয়া: ড্ৰামহেড, ইক্লিপছ ড্ৰামহেড | কমদিনীয়া ১০০ গ্ৰাম, দীৰ্ঘদিনীয়া ৬০ গ্ৰাম | কমদিনীয়া ছেপ্টেম্বৰ-অক্টোবৰ, দীৰ্ঘদিনীয়া অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ | ফুলকবিৰ দৰে |
| ওলকবি | হোৱাইট ভিয়েনা, পাৰ্পল ভিয়েনা | ১৫০-১৬০ গ্ৰাম | ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ | ফুলকবিৰ দৰে |
| বিলাহী | পঞ্জাব ছুহাৰা, এছ-১২, পঞ্জাব কেশৰী, পুছা আৰ্লি ড্ৱাৰ্ফ, পুছা ৰুবি, অৰ্কা আভা (বি ডব্লিউ আৰ-১), অৰ্কা আলোক (বি ডব্লিউ আৰ-৫), খাচী অম্ল, খাচী আদৰ্শ | ৯০-১০০ গ্ৰাম | ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ | গোবৰ ১০ কুইণ্টল, ইউৰীয়া ২০, চুপাৰ ফচফেট ৫০, পটাছ ১৪ কিঃগ্ৰাঃ |
| গাজৰ | নেণ্টিছ, পুছা কেশৰ | ৬০০-৮০০ গ্ৰাম (পোনে পোনে পথাৰত) | অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ | গোবৰ ২ কুইণ্টল, ইউৰীয়া ৮, চুপাৰ ফচফেট ২০, পটাছ ১৫ কিঃগ্ৰাঃ |
| বেঙেনা | পুছা পাৰ্পল ক্লাষ্টাৰ, পুছা পাৰ্পল লং, পুছা পাৰ্পল ৰাউণ্ড, পুছা ক্ৰান্তি, পুছা ভৈৰৱ, বি ডব্লিউ আৰ-১২, বি ডব্লিউ আৰ-৩৪, পন্ত সম্ৰাট; থলুৱা: খৰুৱা, ছাগলী শিঙীয়া, কলি, কুৰীয়া বেঙেনা | ৯০-১০০ গ্ৰাম | মাঘ-ফাগুণত চপাবলৈ ছেপ্টেম্বৰ-অক্টোবৰ; বহাগ-জেঠত চপাবলৈ জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী | গোবৰ ১০ কুইণ্টল, ইউৰীয়া ১৫, চুপাৰ ফচফেট ৪০, পটাছ ১২ কিঃগ্ৰাঃ |
সকলো শস্যতে ইউৰীয়াৰ আধা ভাগ ৰাখি বাকী সাৰ গোবৰৰ লগত শেষবাৰ চহোৱাৰ সময়ত দিয়ক। ৰখা ইউৰীয়াখিনি পুলি ৰোৱাৰ এমাহ পিছত (গাজৰৰ ক্ষেত্ৰত সিঁচাৰ এমাহ পিছত) শাৰীৰ মাজত দিয়ক। বিলাহী আৰু বেঙেনাত এই শেষ ভাগ ইউৰীয়া পানীত গুলি পাতত স্প্ৰে কৰিবও পাৰি।
ফল-মূল
বৰষুণ কমি অহাৰ লগে লগে বাগিচাৰ নলা চাফা কৰক, বন নিৰাওক আৰু গছৰ গুৰিত শুকান পাত বা খেৰৰ জাপি দিবলৈ যোগাৰ কৰি থওক। এইবোৰে আগন্তুক শুকান মাহকেইটাত মাটিৰ জীপ ধৰি ৰাখে।
১৪ কাতিৰ পৰা ১৩ আঘোণ (নৱেম্বৰ)
ৰবি খেতিৰ মূল মাহ। ঘেঁহু, মচুৰ, মটৰ সিঁচা, বৰোৰ কঠীয়া পৰা আৰু শাক-পাচলিৰ পুলি ৰোৱা সকলো একেলগে চলে।
পথাৰ শস্য
ঘেঁহু: মধ্য আৰু নামনি অসমত কাতিৰ মাজভাগৰ পৰা আঘোণৰ শেষলৈ, উজনি অসম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলত কাতিৰ দ্বিতীয় পষেকৰ পৰা আঘোণৰ দ্বিতীয় পষেকলৈ, আৰু উত্তৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ অঞ্চলত কাতিৰ দ্বিতীয় পষেকত সিঁচাটো উপযুক্ত। শদিয়া মহকুমাত চোণালিকা জাত আহিনৰ দ্বিতীয় পষেকতে সিঁচিব লাগে। অনুমোদিত জাত হ’ল চোণালিকা, ইউ পি-২৬২, এইচ ডি আৰ-৭৭, ডি বি ডব্লিউ-১৪, এইচ ইউ ডব্লিউ-৪৬৮, এইচ ডি-২৯৬৭ আৰু ডি বি ডব্লিউ-৩৯। পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ বাবে ডব্লিউ এল-৪১০ ও অনুমোদিত। এবিঘাত ১৬-১৭ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে।
২০ ছেঃমিঃ অন্তৰে নাঙলেৰে লোৰ কৰি ৩-৫ ছেঃমিঃ দলৈ বীজ সিঁচি ঢাকি দিয়ক। বৰষুণত নিৰ্ভৰশীল খেতিত বিঘাই ১২ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, ১৭ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৪ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ সিঁচাৰ আগতে লোৰত বা গোটেই পথাৰত মিহলাই দিয়ক। জলসিঞ্চনৰ সুবিধা থকা পথাৰৰ বাবে সাৰৰ পৰিমাণ বেলেগ, সেয়া কৃষি উন্নয়ন বিষয়াৰ পৰা জানি লওক।
মচুৰ মাহ: গোটেই কাতি মাহ মচুৰ সিঁচাৰ সময়। পলসুৱা বা বালিচহীয়া পলসুৱা মাটি বাছক। অসমৰ বাবে অনুমোদিত জাত পি এল-৪০৬, এইচ ইউ এল-৫৭, অসম মচুৰ-১, অসম মচুৰ-২ আৰু পি এল-৯। বীজ অসম বীজ নিগম বা স্বীকৃত সংস্থাৰ পৰা লওক। এবিঘাত ৪ কিলোগ্ৰাম বীজ যথেষ্ট। মাটি ৩-৪ বাৰ চহাই মিহি কৰক আৰু শেষবাৰ বিঘাই ৫ কুইণ্টল গোবৰ দিয়ক। ২৫ ছেঃমিঃ অন্তৰে লোৰ কৰি বিঘাই ৪.৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া আৰু ৩০ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট দিয়ক। বীজত ৰাইজ’বিয়াম মিহলালে ইউৰীয়া ৩ কিলোগ্ৰামেই যথেষ্ট। বীজ ৩ ছেঃমিঃতকৈ দলৈ যাবলৈ নিদিব, সিঁচাৰ পিছত লোৰ দীঘে দীঘে মৈয়াই ঢাকি দিয়ক।
মটৰ মাহ: কাতিয়েই মটৰ সিঁচাৰ উপযুক্ত সময়। পানী জমা নোহোৱা বালিচহীয়া মাটি ভাল। অসমৰ বাবে ৰাস্না জাত আৰু অকৃবিয়ে অনুমোদন দিয়া শেহতীয়া জাতবোৰ উপযোগী, নিজৰ অঞ্চলৰ বাবে কোনটো ভাল সেয়া কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ পৰা নিশ্চিত কৰক। এবিঘাত ৮-৯ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে। সিঁচাৰ ২০ দিনমান আগতে বিঘাই ৩ কুইণ্টল চূণ আৰু চহোৱাৰ সময়ত ৬ কুইণ্টল গোবৰ দিয়ক। ৩০ ছেঃমিঃ অন্তৰে লোৰ কৰি বিঘাই ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া আৰু ৪০ কিলোগ্ৰাম একক চুপাৰ ফচফেট দিয়ক। ৰাইজ’বিয়াম ব্যৱহাৰ কৰিলে ইউৰীয়া ৩ কিলোগ্ৰাম দিলেই হয়। লোৰত ১০ ছেঃমিঃ অন্তৰে বীজ দি পাতলকৈ ঢাকক।
বৰোধানৰ কঠীয়া: আই আৰ-৫০, জয়মতী, দীননাথ, স্বৰ্ণাভ আদি জাতৰ কঠীয়া ১৫ কাতিৰ পৰা ১৫ আঘোণলৈ সিঁচক। জয়মতী, দীননাথ, স্বৰ্ণাভ আৰু কনকলতা পুহৰ ১৫ তাৰিখলৈকে সিঁচিব পাৰি। পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ বাহিৰে প্ৰায় সকলো ঠাইতে বৰো কৰিব পাৰি। এবিঘাৰ বাবে ৫ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে। ৪ ফুট বহল আৰু ৩০ ফুট দীঘল ৬-৭ খন তলী কৰক, তলীৰ মাজত ১ ফুট বাট ৰাখক আৰু সকলো তলীত সমানে বীজ সিঁচক। বীজ বাছনি আৰু গজালি উলিওৱাৰ পদ্ধতি শালিৰ দৰেই। তলীত সদায় জীপ ৰাখক।
জাৰকালি কঠীয়া লাহে লাহে বাঢ়ে। বাঁহৰ কামিৰ ফ্ৰেমত পলিথিন লগাই তলীৰ ওপৰত সুৰংগৰ (টানেল) দৰে ঢাকি দিলে ভিতৰত উম থাকে আৰু কঠীয়া সোনকালে বাঢ়ে। ৰাতি ঠাণ্ডা সোমাব নোৱাৰাকৈ পলিথিনৰ কাষবোৰ মাটি বা বোকাৰে বন্ধ কৰক। কঠীয়া উঠোৱাৰ ৭ দিনমান আগৰ পৰা দিনত ১-২ ঘণ্টাকৈ পলিথিন উঠাই ৰাখক, লাহে লাহে সময় বঢ়াওক আৰু শেষৰ দুদিন সম্পূৰ্ণ মুকলিকৈ ৰাখক। ইয়াৰে কঠীয়াই মুকলি বতৰৰ লগত খাপ খায়।
আলু: আগতীয়াকৈ ৰোৱা আলুৰ শাৰীত প্ৰথমবাৰ পাতলকৈ মাটি চপাই দিয়ক।
কুঁহিয়াৰ: চপোৱাৰ সময়ত অপৈণত পোখা কাটি আঁতৰাওক আৰু সবল, নিৰোগী আগবোৰ সঁচৰ বাবে বাছি ৰাখক। অতি শুকান বতৰত শুকান পাত আঁতৰাই মাটি উদং নকৰিব, তেতিয়া মাটি আৰু শুকায়।
শাক-পাচলি
ফুলকবি, বন্ধাকবি আৰু ওলকবিৰ তলীৰ বন নিৰাওক, বাকী থকা ইউৰীয়াৰ ভাগ (বিঘাই প্ৰায় ১১ কিলোগ্ৰাম) গোবৰৰ লগত দুশাৰীৰ মাজত দিয়ক, আৰু গুৰিত পাতলকৈ মাটি চপাই দিয়ক। আগতীয়া ফুলকবি চপাওক। চপাবলগীয়া কবি বা আন শাক-পাচলিত চপোৱাৰ ১৫-২০ দিন আগৰ পৰা কোনো দৰৱ নিদিব। পাতৰ শাকত সম্ভৱ হ’লে দৰৱ একেবাৰে নিদিয়াই ভাল।
লাই, লফা, পালেং, ধনীয়া আৰু মূলা এই মাহতো সিঁচিব পাৰি। গাজৰ সিঁচা হোৱা নাই যদি পলম নকৰাকৈ সিঁচক। বেঙেনা আৰু বিলাহীৰ পুলি ৰুওক। কাতিত ৰোৱা বেঙেনা-বিলাহীত দ্বিতীয় ভাগ ইউৰীয়া (বিঘাই ১০-১২ কিলোগ্ৰাম) বন নিৰাই গোবৰৰ লগত দিয়ক আৰু মাটি চপাওক। জলকীয়াৰ বাবে পুলিবাৰীত বীজ সিঁচক আৰু মূল পথাৰ তৈয়াৰ কৰি থওক।
এন্দুৰ নিয়ন্ত্ৰণ: ঘেঁহু আৰু শাক-পাচলিৰ পথাৰত এন্দুৰৰ উপদ্ৰৱ হ’লে ফান্দ পাতক আৰু গাঁতবোৰ চিনাক্ত কৰক। বজাৰত পোৱা ব্ৰ’মাডিঅ’ল’নৰ (০.০০৫ শতাংশ) তৈয়াৰী টোপ এন্দুৰৰ বাটত ৰাখিব পাৰি। পুৰণি নিৰ্দেশিকাত গাঁতত চেলফছ বা কুইকফছ বড়ি দিয়াৰ কথা আছে, কিন্তু এলুমিনিয়াম ফচফাইড অতি বিষাক্ত গেছ উলিয়ায় আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ প্ৰশিক্ষিত লোকৰ বাবে সীমাবদ্ধ। ঘৰ, গোহালি বা খেৰৰ দ’মৰ ওচৰত কেতিয়াও ব্যৱহাৰ নকৰিব। জিংক ফচফাইডৰ টোপো অতি বিষাক্ত, ব্যৱহাৰ কৰিলে কৃষি বিভাগৰ নিৰ্দেশ মানি, ল’ৰা-ছোৱালী আৰু পোহনীয়া জন্তুৰ পৰা আঁতৰত ৰাখক।
ফল-মূল
কল বাগিচাত মাটিৰ জীপ ধৰি ৰাখিবলৈ ধানৰ নৰা, খেৰ বা শুকান পাত গুৰিত জাপি দিয়ক। প্ৰয়োজন হ’লে পলিথিনৰ আৱৰণো ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। বন নিৰাওক, কলডিল নোলোৱা গছৰ গুৰিৰ বাঢ়তি পোখা পুলি সাৱধানে আঁতৰাই মাটি চপাই দিয়ক। নাৰিকল আৰু তামোলতো একেদৰে জাপি দিয়ক, নাইবা ১৫ দিনৰ মূৰে মূৰে পানী দিয়ক।
১৪ আঘোণৰ পৰা ১৫ পুহ (ডিচেম্বৰ)
জাৰ আৰু কুঁৱলী বাঢ়ে, বৰষুণ প্ৰায় নহয়। ৰবি শস্যত পোক-বেমাৰৰ চাপ আৰম্ভ হয়, আৰু ফল-মূল গছত পানীৰ যোগানৰ প্ৰয়োজন বাঢ়ে।
পথাৰ শস্য
সৰিয়হ: ফুল ফুলি চেঁই ধৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা গছত পুহৰ আৰম্ভণিৰ পৰা মোৱা পোকে আক্ৰমণ কৰে। পথাৰত হালধীয়া আঠাযুক্ত ফান্দ লগাওক আৰু আক্ৰমণৰ আৰম্ভণিতে বেছিকৈ ধৰা ডালৰ আগ ভাঙি নষ্ট কৰক। প্ৰথম অৱস্থাত নিম তেল বা নিমগুটিৰ নিৰ্যাস স্প্ৰে কৰিব পাৰি। পোকৰ সংখ্যা বেছি হ’লেহে কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ পৰামৰ্শমতে অনুমোদিত কীটনাশক দিয়ক, আৰু মৌমাখি কম ওলোৱা আবেলি সময়ত স্প্ৰে কৰক।
আলু: আঘোণ-পুহত ধসা (ব্লাইট) বেমাৰৰ আশংকা থাকে, বিশেষকৈ কুঁৱলী আৰু সেমেকা বতৰত। নাইট্ৰ’জেন বেছি নিদিব, আক্ৰান্ত গছ সোনকালে আঁতৰাওক, আৰু বেমাৰৰ লক্ষণ দেখাৰ লগে লগে কৃষি বিভাগে অনুমোদিত ছত্ৰাকনাশক লেবেলৰ নিৰ্দেশমতে স্প্ৰে কৰক।
কুঁহিয়াৰ চপোৱা: আগতীয়া জাত ১০ মাহত আৰু শেহতীয়া জাত ১১-১২ মাহত কাটিবৰ উপযুক্ত হয়। অপৈণত অৱস্থাত কাটিলে ৰসৰ পৰা ভাল গুড় বা চেনী নহয়। কটা কুঁহিয়াৰ দুদিনতকৈ বেছি নাৰাখি পেৰক, নহ’লে গুড়ৰ পৰিমাণ কমে।
ঘেঁহু: সিঁচাৰ তিনি সপ্তাহমানৰ পিছত শিপা মেলাৰ সময়ত প্ৰথমবাৰ পানী দিয়াটো লাভজনক, জলসিঞ্চনৰ সুবিধা থাকিলে দিয়ক। বন নিৰাওক।
বৰোধান: কঠীয়াতলীৰ পলিথিন ঢকাৰ যতন লওক আৰু তলীত জীপ ৰাখক।
ফল-মূল
কল: গুৰিৰ বন আঁতৰাওক। এতিয়া বাৰী চাফা কৰি জাপি দিলে গোটেই জাৰকালি বন কম হয়। ১০-১২ দিনৰ মূৰে মূৰে পানী দিয়ক।
নাৰিকল: নতুন বাৰীৰ খালী ঠাইত জাৰকালিৰ শাক-পাচলি লগাওক। পুৰঠ শুকান নাৰিকল পাৰি আনক, মুকুটৰ পচা ফুল আৰু বাকলি আঁতৰাওক, শুকান পাত আৰু থোকৰ ঠাৰি কাটি দিয়ক। ১০-১২ দিনৰ মূৰে মূৰে পানী দিয়ক।
তামোল: বন আঁতৰাই গুৰিত মাটি জাপি দিয়ক। নতুন বাৰীৰ খালী ঠাইত শাক-পাচলি লগাই উপৰুৱা আয় কৰিব পাৰে। তামোল আৰু নাৰিকলত গোবৰ বেছিকৈ দিয়ক।
মাটিকঠাল: দুশাৰী খেতিৰ মাজৰ বন আঁতৰাওক। ফলধৰা গছত এটা মাত্ৰ পোখা পুলি ৰাখক। ফলৰ তলৰ পোখা পুলি আৰু চপোৱা ফলৰ মুকুট সেমেকা মাটিত ঘনকৈ পুতি থওক, যাতে শিপা মেলে।
নেমু: পুৰঠ ফল চপাওক, শুকান বা পোক-বেমাৰে নষ্ট কৰা ডাল কাটি দিয়ক। দীঘল হৈ যোৱা ডালবোৰ পাতলকৈ কাটি গছৰ আকাৰ ঠিক কৰক। গুৰিত বন নিৰাই খেৰ, পচনসাৰ আৰু শুকান পাত জাপি দিয়ক।
সুমথিৰা: পকিবলৈ ধৰা ফল চপাওক, শুকান ডাল কাটক আৰু বাৰী চাফা ৰাখক।
অমিতা: বন আঁতৰাই গুৰিত মাটি চপাওক আৰু থোপাৰ মাজৰ সৰু ফল পাৰি আনক।
মধুৰিআম, লিচু আৰু আম: গুৰিৰ পৰা ওলোৱা নতুন ডাল, ফল নধৰা আৰু শুকাই অহা ডাল কাটি দিয়ক। মধুৰিআমৰ থিয় ডাল তললৈ হাওলাই দিয়ক। আমৰ গছৰ মাজভাগৰ সৰু আৰু পোকে ধৰা ডাল কাটি দিয়ক, তলৰ মাটি কোৰ মাৰি ওলোটাই দিয়ক যাতে মাটিত থকা পোকৰ কণী আৰু লেটা ৰ’দত মৰে। গা-গছত ১ মিটাৰ ওপৰলৈ চূণৰ প্ৰলেপ দিয়ক।
জালুক: গুটিৰ ৰং সেউজীয়াৰ পৰা মুগা বৰণলৈ সলনি হ’লে থোপা পাৰি আনক আৰু ক’লা হৈ শুকাই কোঁচ খোৱালৈকে ৰ’দত দিয়ক। পাৰোঁতে লতাবোৰ আশ্ৰয় গছত পুনৰ বান্ধি দিয়ক।
১৬ পুহৰ পৰা ১৭ মাঘ (জানুৱাৰী)
বছৰৰ আটাইতকৈ ঠাণ্ডা সময়। বহু ফল-মূল গছৰ বৃদ্ধি প্ৰায় ৰৈ যায়, কিছুমানৰ পাতো সৰে। আম, লিচু, কঠালৰ দৰে চিৰসেউজ গছৰ পাত নসৰিলেও ভিতৰৰ প্ৰক্ৰিয়া লাহে লাহে চলে। পথাৰত বৰো ৰোৱা আৰু বোৱা আহুৰ কঠীয়া পৰা প্ৰধান কাম।
পথাৰ শস্য
বৰোধান ৰোৱা: কঠীয়া ৪০-৫০ দিনীয়া বা ৪-৫টা পাত হ’লে ৰুওক। শাৰীৰ মাজত ২৫ ছেঃমিঃ আৰু গোছাৰ মাজত ২০ ছেঃমিঃ ব্যৱধান ৰাখক, ৫ ছেঃমিঃতকৈ দকৈ নুপুতিব, আৰু ৭-১০ দিনৰ ভিতৰত খালী গোছা পূৰণ কৰক।
দ অঞ্চলত সাৰ নিদিলেও চলে। বিলৰ দাঁতিৰ মাটিত চহোৱাৰ সময়ত বিঘাই ১৮ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৪ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ দিয়ক, আৰু ৰোৱাৰ ২১-২৫ দিনত ১২ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া টপ ড্ৰেছিং কৰক। পানী যোগান ধৰি কৰা খেতিত বোকা কৰাৰ সময়ত ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, ২৭ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৬ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ দিয়ক। বাকী ইউৰীয়াৰ ৬ কিলোগ্ৰাম পোখা মেলাৰ সময়ত আৰু শেষ ৬ কিলোগ্ৰাম গেৰ ধৰাৰ সময়ত দিয়ক। চহোৱাৰ সময়ত চুপাৰ ফচফেট দিব নোৱাৰিলে পোখা মেলাৰ সময়ত ইউৰীয়াৰ লগত দিব পাৰে।
বোৱা আহুৰ কঠীয়া: উন্নত জাত হ’ল আই আৰ-৩৬, লুইত, কপিলী, দিচাং, জয়া, লাচিত আৰু চিলাৰায়। বানপীড়িত অঞ্চলত সোনকালে চপাব পৰা লুইত আৰু সোণামুখী ভাল। এবিঘাৰ বাবে ১.২৫ মিটাৰ বহল আৰু ১০ মিটাৰ দীঘল আঠখন তলী লাগে। প্ৰতিখন তলীত ৬৫০ গ্ৰামৰ পৰা ১ কিলোগ্ৰাম বীজ, আৰু ২০-৩০ কিলোগ্ৰাম গোবৰৰ লগত ৮০ গ্ৰাম ইউৰীয়া, ৮০ গ্ৰাম একক চুপাৰ ফচফেট আৰু ৪০ গ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ দিয়ক। তলীবোৰ পলিথিনৰ টানেলেৰে ঢাকিলে কঠীয়া ৫-৬ দিন আগতে ৰুবৰ উপযুক্ত হয়।
মূল পথাৰ চহোৱাৰ সময়ত বিঘাই এক টন গোবৰ দিয়ক, আৰু শেষবাৰ বোকা কৰাৰ সময়ত ৪ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, ১৮ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট আৰু ৪ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ মিহলাওক। ওখ জাতত এই পৰিমাণৰ আধা দিয়ক।
ঘেঁহু: সিঁচাৰ ৭০-৭৫ দিনত ঘেঁহুৱে ফুল মেলিবলৈ আৰম্ভ কৰে। জলসিঞ্চনৰ সুবিধা থাকিলে এই সময়ত ৬ ছেঃমিঃ মান পানী দিলে থোক পুৰঠ হয়। লুজ স্মাট (ক’লা গুড়িয়ে ভৰা থোক) দেখিলে গছ উঘালি পুতি দিয়ক বা জ্বলাই দিয়ক।
মুঢ়া কুঁহিয়াৰ: কটাৰ পিছত পথাৰ চাফা কৰি কোৰেৰে ভেটি ভাঙি দিয়ক আৰু শাৰীৰ খালী ঠাইত গজালি মেলা নতুন আগ ৰুই পূৰণ কৰক। ভেটি ভঙাৰ পিছত মুঢ়াত গোবৰ দিয়ক। তাৰ পিছত বিঘাই ৪৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া, ৬০ কিলোগ্ৰাম একক চুপাৰ ফচফেট আৰু ১৫ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ একেবাৰতে, নাইবা ৬০ দিনৰ ভিতৰত দুবাৰত দিয়ক।
ফল-মূল
কল: ১০-১২ দিনৰ মূৰে মূৰে পানী দিয়ক আৰু গুৰিত নৰা বা খেৰ জাপি দিয়ক। কলডিল ওলোৱা গছত এটা মাত্ৰ পোখা পুলি ৰাখক। ঠাণ্ডাই থোকৰ বৃদ্ধিত বাধা দিব নোৱাৰাকৈ থোকটো চটৰ মোনা বা কলৰ শুকান পাতেৰে মেৰিয়াই দিয়ক। এই সময়ত সাধাৰণতে পাত কাটিব নালাগে।
নাৰিকল: গুৰি ভালদৰে তিতাকৈ ১০-১২ দিনৰ মূৰে মূৰে পানী দিয়ক আৰু চাৰিওফালে খেৰ বা শুকান পাত জাপি দিয়ক। নতুন পুলিৰ গুৰিত পচনসাৰ দি মাটি জাপক। পুৰঠ নাৰিকল পাৰক, শুকান পাত আৰু থোকৰ খোলা কাটক, আৰু গা-গছত মাটিৰ পৰা ৩-৪ ফুট ওপৰলৈ চূণৰ প্ৰলেপ দিয়ক।
তামোল: ১৫ দিনৰ মূৰে মূৰে পানী দিয়ক, শুকান পাত আঁতৰাই বাৰী চাফা ৰাখক, আৰু গুৰিত গোবৰ দি মাটি চপাওক। সৰু বাৰীৰ খালী ঠাইত জলকীয়া, বেঙেনা, বিলাহী লগাব পাৰে। গা-গছৰ ৩ ফুটলৈ চূণৰ প্ৰলেপ দিয়ক।
মাটিকঠাল: অবতৰীয়া পকা ফল চপাওক। মুঢ়া গছৰ গুৰিত পাতলকৈ মাটি চপাওক আৰু এটা পোখা পুলি ৰাখি বাকী বেলেগে ৰোৱাৰ বাবে সেমেকা মাটিত গোটাই থওক। জাৰকালিৰ বৰষুণৰ পিছত শাৰীৰ মাজত ধানৰ তুঁহ পাতলকৈ জাপি দিলে বহুদিনলৈ জীপ থাকে।
নেমু: শুকান, বেমাৰী আৰু বেছি পুৰণি ডাল গুৰিতে কাটি দিয়ক। গছৰ ওপৰৰ প্ৰায় ১ ফুট (৩০ ছেঃমিঃ) অংশ সমানকৈ কাটি দিলে নতুন ডাল আৰু ফল বেছি ওলায়। পুৰঠ ফল চপাওক, গুৰিত জীপ ৰাখক আৰু ২-৩ ফুটলৈ চূণৰ প্ৰলেপ দিয়ক।
সুমথিৰা: পকা ফল চপাওক আৰু তেতিয়াই শুকান বা বেমাৰী ডাল কাটক। ফল চপোৱা শেষ হ’লে বাৰীত এবাৰ পানী দিয়ক। গা-গছত ২-৩ ফুটলৈ চূণৰ প্ৰলেপ দিয়ক। নতুন বাৰীৰ বাবে পানী নজমা ৰ’দঘাই ওখ মাটি চহাই থওক।
অমিতা আৰু মধুৰিআম: অমিতাৰ মতা-মাইকী গছ বাছনি আৰু ফল পাতলোৱাৰ কাম ছেপ্টেম্বৰৰ দৰেই কৰক। মধুৰিআমৰ ফল নধৰা ডাল কাটক, এবাৰো নুফুলা থিয় ডাল তললৈ হাওলাই বান্ধক, তলত পাতলকৈ কোৰ মাৰক আৰু গা-গছত চূণৰ প্ৰলেপ দিয়ক।
১৮ মাঘৰ পৰা ১৫ ফাগুন (ফেব্ৰুৱাৰী)
বতৰ লাহে লাহে উম হয় আৰু কেতিয়াবা বৰষুণো হয়। নতুন খেতিৰ বছৰৰ প্ৰথম শস্যবোৰ, যেনে আহু, তিতা মৰাপাট আৰু গ্ৰীষ্মকালীন মুগ, এই মাহতে আৰম্ভ হয়।
পথাৰ শস্য
বোৱা আহু ৰোৱা: কঠীয়া জানুৱাৰীৰ অংশত দিয়া ধৰণে তৈয়াৰ কৰক। চ’তৰ প্ৰথম পষেকৰ পৰা ৰুব পাৰি। চাপৰ জাতৰ কঠীয়া শাৰীৰ মাজত ২০ ছেঃমিঃ আৰু গোছাৰ মাজত ১৫ ছেঃমিঃ ব্যৱধানত, আৰু ওখ জাত ২০ ছেঃমিঃ দূৰত্বত ৰুওক। প্ৰতি গোছাত ২-৩ ডাল দিয়ক, ৪-৫ ছেঃমিঃতকৈ দকৈ নুপুতিব, আৰু ৭-১০ দিনৰ ভিতৰত খালী ঠাই পূৰণ কৰক। ৰোৱাৰ ২৫-৩০ দিনত চাপৰ জাতত বিঘাই ৪ কিলোগ্ৰাম আৰু ওখ জাতত ২ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া দিয়ক। উন্নত চাপৰ জাতত গেৰ ধৰাৰ সময়ত আৰু ৪ কিলোগ্ৰাম দিয়ক। এইদৰে চাপৰ জাতত মুঠ ১২ কিলোগ্ৰাম আৰু ওখ জাতত মুঠ ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া হ’ব।
সিঁচা আহু: অসমৰ কৃষি-জলবায়ু অঞ্চল অনুসৰি সিঁচা আহুৰ জাত বেলেগ, গতিকে নিজ অঞ্চলৰ অনুমোদিত জাত কৃষি সম্প্ৰসাৰণ কৰ্মীৰ পৰা জানি লওক। ফাগুনৰ প্ৰথম সপ্তাহটো সিঁচাৰ উত্তম সময়। চহোৱাৰ সময়ত বিঘাই ১৫ কুইণ্টল গোবৰ আৰু শেষবাৰ ১৮ কিলোগ্ৰাম চুপাৰ ফচফেট দিয়ক। ২০ ছেঃমিঃ অন্তৰে শাৰী কৰি বিঘাই ১০ কিলোগ্ৰাম বীজ সিঁচক। গজাৰ ১৫-২৫ দিনত বা প্ৰথমবাৰ বন নিৰোৱাৰ পিছত ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া আৰু ৪ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ শাৰীৰ মাজত দিয়ক, আৰু ৪৫-৫০ দিনত বা দ্বিতীয়বাৰ বন নিৰোৱাৰ সময়ত আৰু ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া দিয়ক। ওখ জাতত এই পৰিমাণৰ আধা দিয়ক।
পোখা মেলাৰ পৰা গেৰ ধৰা আৰু ফুল মেলালৈকে সময়ছোৱাত আহুৱে আটাইতকৈ বেছি পানী বিচাৰে। এই সময়ত পথাৰ শুকাবলৈ নিদিব, জলসিঞ্চনৰ সুবিধা থাকিলে মাটি শুকোৱাৰ আগতেই পানী দিয়ক। সময়মতে বন নিৰাওক।
তিতা মৰাপাট: জে আৰ চি-২১২ (সবুজসোণা) ফাগুনৰ দ্বিতীয় পষেকৰ পৰা বহাগৰ দ্বিতীয় পষেকলৈ সিঁচিব পাৰি, ই মধ্যমীয়া আৰু ওখ মাটিৰ বাবে উপযোগী। জে আৰ অ’-৫২৪ একে সময়ত মধ্যমীয়া আৰু দ মাটিত কৰিব পাৰি। তৰুণ চ’তৰ দ্বিতীয় পষেকৰ পৰা বহাগৰ দ্বিতীয় পষেকলৈ সকলো অঞ্চলতে, আৰু অপেশ্বৰী ফাগুনৰ আৰম্ভণিৰ পৰা বহাগৰ দ্বিতীয় পষেকলৈ দ, মধ্যমীয়া আৰু ওখ মাটিত সিঁচিব পাৰি।
শাৰীত সিঁচিলে বিঘাই ১.৫ কিলোগ্ৰাম আৰু ছটিয়াই সিঁচিলে ২ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে। মাটি অম্লীয় হ’লে সিঁচাৰ তিনি সপ্তাহমান আগতে বিঘাই ৩-৪ কুইণ্টল চূণ দিয়ক। চূণ প্ৰতি তিনি বছৰত এবাৰ দিলেই হয়। সম্ভৱ হ’লে বিঘাই এক টন গোবৰ, আৰু শেষবাৰ চহোৱাৰ সময়ত ২০ কিলোগ্ৰাম একক চুপাৰ ফচফেট আৰু ৭ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অব পটাছ দিয়ক। ২২-২৫ ছেঃমিঃ অন্তৰে শাৰী কৰি বীজ সিঁচক আৰু পাতলকৈ ঢাকক।
গ্ৰীষ্মকালীন মুগ আৰু মাটিমাহ: আগষ্টৰ অংশত দিয়া জাতবোৰেই গ্ৰীষ্মকালতো কৰিব পাৰি, আৰু মাটিমাহৰ ভিতৰত শাওণীয়া মাহ (এছ বি-১২১) ও উপযোগী। শাৰীত সিঁচিলে বিঘাই মুগৰ ২.৫-৩ কিলোগ্ৰাম আৰু মাটিমাহৰ ৩-৩.৫ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে, ছটিয়াই সিঁচিলে আধা কিলোগ্ৰাম বেছিকৈ লওক। অম্লীয় মাটিত সিঁচাৰ ১৫ দিন আগতে বিঘাই ২-২.৫ কুইণ্টল চূণ দিয়ক। বীজ পৰিষ্কাৰ পানীত ধুই ৪-৫ ঘণ্টা তিয়াই ৰাখক, তাৰ পিছত প্ৰতি ৩ কিলোগ্ৰাম বীজত ১৫০ গ্ৰাম ৰাইজ’বিয়াম মিহলাই এঘণ্টা ছাঁত শুকুৱাওক। সিঁচাৰ আগতে বিঘাই ৪.৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া আৰু ৩০ কিলোগ্ৰাম একক চুপাৰ ফচফেট মিহলাওক। ৩০ ছেঃমিঃ অন্তৰে ৫ ছেঃমিঃ দ লোৰত বীজ সিঁচি ঢাকি দিয়ক।
খৰিফ গোমধান: এপ্ৰিলৰ অংশত দিয়া জাত আৰু সাৰৰ হিচাপেৰে এই মাহত গোমধান সিঁচিব পাৰি।
ফল-মূল
কল: নতুন বাৰীৰ বাবে মাটি চহাই জাত অনুসৰি গাঁত খান্দক। পুৰণি বাৰীত ৮-১০ দিনৰ মূৰে মূৰে পানী দিয়ক, বৰষুণ হ’লে নালাগে। শুকান পাত আৰু পচা পটুৱা আঁতৰাওক, কলডিল ওলোৱা গছত এটা পোখা পুলি ৰাখক।
নাৰিকল আৰু তামোল: নাৰিকলত ১২-১৫ দিনৰ আৰু তামোলত ১০-১২ দিনৰ মূৰে মূৰে পানী দি খেৰ বা মেটেকা জাপি দিয়ক। গুৰিত পচনসাৰ বেছিকৈ দিয়ক। যোৱা মাহত নহ’লে নাৰিকলৰ শুকান পাত, খোলা আৰু মৰা ফুল আঁতৰাওক। যোৱা বহাগ-জেঠত ৰোৱা তামোলৰ পুলিৰ গুৰিত গোবৰ দি মাটি চপাওক। নতুন বাৰীৰ বাবে গাঁত খান্দি থওক।
মাটিকঠাল: নতুন বাৰীৰ বাবে ওখ মাটি চহাই থওক। অতি খৰাং বতৰত পুৰণি বাৰীত আৰু গোটাই থোৱা পোখা পুলি বা মুকুটত পানী দিয়ক।
নেমু আৰু সুমথিৰা: এই সময়ত ফুলৰ কলি ওলায়, কিছুমানত ফুল ফুলে, লগতে কোঁহ পাতো ওলায়। গতিকে কোনো দৰৱ নছটিয়াব। গুৰিত জীপ ৰাখক, পুৰঠ ফল চপাওক, শুকান ডাল কাটক আৰু গা-গছত ২-৩ ফুটলৈ চূণৰ প্ৰলেপ দিয়ক। নতুন সুমথিৰা বাৰীৰ বাবে ৫ মিটাৰ অন্তৰে গাঁত খান্দি পুলি ৰুওক।
অমিতা: থোপাৰ মাজৰ সৰু ফল চিঙি দিয়ক আৰু পকিবলৈ ধৰা পুৰঠ ফল পাৰক। নতুন বাৰীৰ বাবে ওখ ভেটিত বা পলিথিনৰ বেগত ভাল সঁচৰ বীজ সিঁচক।
আম, লিচু আৰু মধুৰিআম: আম আৰু লিচুত ফুল ওলাবলৈ ধৰিছে, এতিয়া দৰৱ নছটিয়াব। মাটিত জীপ থাকিলে অনুমোদিত সাৰ আৰু গোবৰ দিয়ক, গা-গছত ১ মিটাৰলৈ চূণৰ প্ৰলেপ দিয়ক। মধুৰিআমৰ ফল নধৰা ডাল কাটি তলত পাতলকৈ কোৰ মাৰক আৰু নতুন বাৰীৰ বাবে ৭-৮ মিটাৰ অন্তৰে গাঁত খান্দক।
১৬ ফাগুনৰ পৰা ১৬ চ’ত (মাৰ্চ)
বতৰ গৰম হ’বলৈ ধৰে। বাওধান সিঁচা আৰু বসন্তকালীন কুঁহিয়াৰ ৰোৱা এই মাহৰ বিশেষ কাম। আহুৰ পথাৰত পানী আৰু সাৰৰ যতন চলাই যাব লাগে।
পথাৰ শস্য
বাওধান: বাৰিষা ১ মিটাৰ বা তাতকৈ বেছি পানী থকা মাটিত বাওধান কৰা হয়। উত্তৰ পাৰৰ সমভূমি অঞ্চলৰ বাবে অনুমোদিত পদ্মপানী, পানীন্দ্ৰ আৰু পদ্মনাথ অধিক উৎপাদনক্ষম জাত। পদ্মপানী প্ৰায় ১৮৫ দিনত চপাব পৰা বাবে উফ্ৰা বেমাৰৰ পৰা বহুখিনি ৰক্ষা পায়। ফাগুন-চ’ততে বীজ সিঁচক।
আগৰ শস্যৰ নৰা আৰু মুঢ়াত উফ্ৰাৰ কৃমি আৰু আন পোক থাকে। এইবোৰ গোটাই পথাৰৰ পৰা আঁতৰাওক, পচনসাৰ কৰক বা দকৈ হাল বাই পুতি দিয়ক। নৰা জ্বলোৱাৰ অভ্যাস আছে যদিও ই বায়ু প্ৰদূষণ কৰে আৰু মাটিৰ জৈৱ পদাৰ্থ আৰু উপকাৰী জীৱাণু নষ্ট কৰে।
সিঁচাৰ আগতে বিঘাই ১০ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া মাটিত মিহলাওক আৰু পোখা মেলাৰ সময়ত আৰু ১০ কিলোগ্ৰাম দিয়ক। ২০১৫ চনৰ পৰা ভাৰতত বজাৰত পোৱা সকলো ইউৰীয়া নিম-আৱৰিত, গতিকে নিজে নিম তেল মিহলাব নালাগে। কেৱল বাওধান কৰিলে বিঘাই ১০ কিলোগ্ৰাম বীজ লাগে। আহুৰ লগত মিহলাই কৰিলে ৮ কিলোগ্ৰাম আহুৰ লগত ২ কিলোগ্ৰাম বাওধানৰ বীজ মিহলাই এবিঘাত সিঁচক। বীজ বাছনি আৰু শোধন আহু বা শালিৰ দৰেই।
আহুধান: ৰোৱাৰ ২৫-৩০ দিনত প্ৰথমবাৰ টপ ড্ৰেছিং (চাপৰ জাতত ৪, ওখ জাতত ২ কিলোগ্ৰাম ইউৰীয়া) কৰক আৰু ফুল ফুলাৰ পৰা গেৰ ধৰাৰ সময়ত দ্বিতীয়বাৰ একে পৰিমাণ দিয়ক। সময়মতে বন নিৰাওক আৰু পথাৰত জীপ ৰাখক।
বসন্তকালীন কুঁহিয়াৰ: আগবোৰত গজালি ওলোৱাৰ আগতেই ৰুওক। গজালি ওলোৱা আগ ৰুলে শিপা মেলোঁতে সময় লাগে আৰু কুঁহিয়াৰ সময়মতে পুৰঠ নহয়।
| সাৰ | বিকল্প ১ (কিঃগ্ৰাঃ/বিঘা) | বিকল্প ২, ডি এ পিৰে (কিঃগ্ৰাঃ/বিঘা) |
|---|---|---|
| ইউৰীয়া | ৪০ | ৩৪ |
| একক চুপাৰ ফচফেট | ৬০ | – |
| ডি এ পি | – | ২০ |
| মিউৰিয়েট অব পটাছ | ১৫ | ১৫ |
সকলো ফচফৰাছ আৰু আধা পটাছ ৰোৱাৰ আগতে লোৰত দি মিহলাওক। ইউৰীয়াৰ এভাগ আগ ৰোৱাৰ সময়ত আৰু বাকীখিনি প্ৰথমবাৰ মাটি চপোৱাৰ সময়ত দিয়ক। বাকী পটাছ ইউৰীয়া টপ ড্ৰেছিঙৰ লগত দিয়ক। ৰোৱাৰ ১০০ দিনৰ ভিতৰত সকলো সাৰ দিয়া শেষ কৰক। গা-গছ বিন্ধা, আগ বিন্ধা আৰু মজা খোৱা পোকে ধৰা গছ উঘালি নষ্ট কৰক।
মুঢ়া কুঁহিয়াৰ: জানুৱাৰীত দিয়া পদ্ধতিৰে মুঢ়াৰ যতন লওক।
ফল-মূল
কল, নাৰিকল, তামোল, নেমু, সুমথিৰা, আম, লিচু আৰু মধুৰিআমৰ যতন ফেব্ৰুৱাৰীৰ দৰেই চলাই যাওক। আম, লিচু আৰু নেমু জাতীয় গছত ফুল থকা সময়ত দৰৱ নছটিয়াব। কলৰ নতুন বাৰীৰ পুলি মাহৰ শেষৰ ফালে ৰুবলৈ আৰম্ভ কৰিব পাৰে।
জালুক: গুৰিত সাৰুৱা মাটি জাপি দিয়ক। গুৰিৰ ৩ ফুট অংশ ডাল বা লতাবিহীন ৰাখক আৰু তললৈ ওলমি পৰা লতা আশ্ৰয় গছত তুলি বান্ধি দিয়ক। পাতত টেমুনা পোক দেখিলে প্ৰথমে নিম তেলৰ মিশ্ৰণ স্প্ৰে কৰক, তাতে কাম নহ’লে কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ পৰামৰ্শমতে অনুমোদিত দৰৱ দিয়ক।
সাৰাংশ: বছৰজুৰি মূল শস্যৰ সময়
| শস্য | সিঁচা/কঠীয়া পৰা | ৰোৱা/মূল যতন | চপোৱা |
|---|---|---|---|
| শালিধান | মে-জুন (শেহতীয়া জাত জুলাই-আগষ্ট) | জুন-আগষ্ট, কমদিনীয়া ২০ ছেপ্টেম্বৰলৈ | নৱেম্বৰ-ডিচেম্বৰ |
| আহুধান | জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী | ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ | জুন-জুলাই |
| বৰোধান | নৱেম্বৰ-ডিচেম্বৰ | জানুৱাৰী | এপ্ৰিল-মে |
| মৰাপাট | ফেব্ৰুৱাৰী-এপ্ৰিল | এপ্ৰিল-মে (নিৰণি, পোক নিৰীক্ষণ) | জুন-জুলাই |
| গোমধান | ফেব্ৰুৱাৰী-এপ্ৰিল আৰু ছেপ্টেম্বৰ-অক্টোবৰ | আঁঠুমূৰীয়া অৱস্থাত সাৰ আৰু মাটি চপোৱা | প্ৰায় ৩-৪ মাহত |
| তৰিয়া-সৰিয়হ | অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ | ডিচেম্বৰ (মোৱা পোক নিৰীক্ষণ) | জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী |
| ঘেঁহু | নৱেম্বৰ | ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী (পানী) | মাৰ্চ |
| মচুৰ, মটৰ, ৰাজমাহ | অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ | নিৰণি, ৰাইজ’বিয়াম | জানুৱাৰী-মাৰ্চ |
| মুগ, মাটিমাহ | আগষ্ট আৰু ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ | নিৰণি, পানী নিষ্কাশন | প্ৰায় আঢ়ৈ-তিনি মাহত |
| কুঁহিয়াৰ | অক্টোবৰ আৰু মাৰ্চ | গছ বন্ধা, মাটি চপোৱা | ১০-১২ মাহত |
এই তালিকাৰ চপোৱাৰ সময় জাত, অঞ্চল আৰু বতৰ অনুসৰি আগ-পিছ হয়। ইয়াক মোটামুটি হিচাপ বুলি ধৰিব।
শেষ কথা
এখন কেলেণ্ডাৰে খেতিৰ সময়সূচী মনত পেলাই দিয়ে, কিন্তু নিজৰ পথাৰখন খেতিয়কে আটাইতকৈ ভালকৈ চিনি পায়। বানপানী, খৰাং বা পলমকৈ অহা মৌচুমীৰ দৰে বতৰৰ সলনিত সময় আগ-পিছ কৰিবলগীয়া হয়, আৰু তেনে সময়ত কমদিনীয়া বা বানসহনশীল জাতৰ কথা ভাবিবলৈ এই কেলেণ্ডাৰত দিয়া বিকল্পবোৰ কামত আহিব।
তিনিটা অভ্যাসে প্ৰায় সকলো শস্যতে লাভ দিয়ে: মাটি পৰীক্ষা কৰাই সেই অনুসৰি সাৰ দিয়া, অনুমোদিত উৎসৰ পৰা বীজ লোৱা, আৰু পোক-বেমাৰ দেখিলে আন্দাজত দৰৱ নিদি কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ পৰামৰ্শ লোৱা। কোনো সন্দেহ হ’লে কিষাণ কল চেণ্টাৰৰ বিনামূলীয়া নম্বৰ ১৮০০-১৮০-১৫৫১ ত ফোন কৰি অসমীয়াতে পৰামৰ্শ ল’ব পাৰি।
টোকা: এই কেলেণ্ডাৰ সাধাৰণ নিৰ্দেশনাৰ বাবে। জাত, সাৰ আৰু দৰৱৰ অনুমোদন সময়ে সময়ে সলনি হয়। শেহতীয়া তথ্যৰ বাবে অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ খেতি-পদ্ধতিৰ নিৰ্দেশিকা আৰু স্থানীয় কৃষি বিভাগৰ কাৰ্যালয়ৰ পৰামৰ্শ লওক।
তথ্যসূত্ৰ
- অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয় আৰু কৃষি বিভাগ, অসম চৰকাৰ: Package of Practices for Kharif Crops of Assam আৰু Package of Practices for Rabi Crops of Assam (শেহতীয়া সংস্কৰণ, ২০২৩)। https://aau.ac.in
- অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়: Package of Practices for Horticultural Crops 2023। https://kvkkokrajhar.aau.ac.in/PoP/PoP_(Horticulture)_2023.pdf
- কেন্দ্ৰীয় কীটনাশক পৰিষদ আৰু পঞ্জীয়ন সমিতি (CIB&RC), বনস্পতি সুৰক্ষা, সংগনিৰোধ আৰু সংগ্ৰহ সঞ্চালকালয়: নিষিদ্ধ আৰু নিয়ন্ত্ৰিত কীটনাশকৰ তালিকা। https://ppqs.gov.in
- ভাৰত চৰকাৰৰ গেজেট অধিসূচনা S.O. 4294(E), ৩ অক্টোবৰ ২০২৩ (কীটনাশক নিষেধাজ্ঞা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ আদেশ)। https://egazette.gov.in
- আই চি এ আৰ – কেন্দ্ৰীয় ৰোপণ শস্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (CPCRI): নাৰিকলৰ গঁড় পোকৰ সমন্বিত নিয়ন্ত্ৰণ। https://cpcri.icar.gov.in
- সাৰ বিভাগ, ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়: শতভাগ নিম-আৱৰিত ইউৰীয়া নীতি (২০১৫)। https://fert.nic.in
- কৃষি আৰু উদ্যান বিভাগ, অসম চৰকাৰ। https://agri-horti.assam.gov.in
- মৃত্তিকা স্বাস্থ্য কাৰ্ড আঁচনি, ভাৰত চৰকাৰ। https://soilhealth.dac.gov.in
- কিষাণ কল চেণ্টাৰ: ১৮০০-১৮০-১৫৫১ (বিনামূলীয়া)।