অসমত ফুলৰ খেতি: গোলাপ, ৰজনীগন্ধা, ইন্দ্ৰমালতী আৰু ব’গেনভিলিয়াৰ উন্নত খেতি-পদ্ধতি

বিয়া-সবাহ, পূজা-পাৰ্বণ, অতিথি আদৰণি, সভা-সমিতি। অসমত ফুলৰ চাহিদা বছৰজুৰি থাকে, আৰু বিশেষকৈ বিয়াৰ বতৰ আৰু দুৰ্গাপূজা-দীপাৱলীৰ সময়ত এই চাহিদা বহু গুণে বাঢ়ে। তথাপি গুৱাহাটীকে ধৰি অসমৰ বহু বজাৰত বিক্ৰী হোৱা ফুলৰ এক বৃহৎ অংশ এতিয়াও বাহিৰৰ ৰাজ্যৰ পৰা আহে।

অসমৰ জলবায়ু আৰু মাটি বহু ফুলৰ খেতিৰ বাবে উপযোগী। সঠিক জাত বাছনি আৰু বৈজ্ঞানিক পদ্ধতি মানি চলিলে ফুলৰ খেতি সৰু কৃষক, মহিলা আৰু যুৱক-যুৱতীৰ বাবে এক লাভজনক জীৱিকা হ’ব পাৰে। ঘৰৰ ফুলনিৰ বাবেও এই পদ্ধতিবোৰ সমানে উপযোগী।

এই প্ৰবন্ধত অসমত জনপ্ৰিয় চাৰিবিধ ফুল, গোলাপ, ৰজনীগন্ধা, ইন্দ্ৰমালতী (চন্দ্ৰমল্লিকা) আৰু ব’গেনভিলিয়াৰ উন্নত খেতি-পদ্ধতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।

গুৰুত্বপূৰ্ণ টোকা: সাৰ আৰু ৰোগ-পোক নিয়ন্ত্ৰণৰ মাত্ৰা মাটি, বতৰ আৰু অঞ্চল অনুসৰি সলনি হয়। এই প্ৰবন্ধত সাধাৰণ নিৰ্দেশনা দিয়া হৈছে। খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ (AAU) সাম্প্ৰতিক খেতি-পদ্ধতিৰ পেকেজ (Package of Practices) আৰু নিকটৱৰ্তী কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ (KVK) পৰামৰ্শ লওক।

১. গোলাপ (Rose)

গোলাপক “ফুলৰ ৰাণী” বোলা হয়। ঘৰৰ ফুলনিৰ পৰা বাণিজ্যিক কাট-ফুললৈকে ইয়াৰ চাহিদা সৰ্বাধিক।

জাত

শ্ৰেণী	বিশেষত্ব	কেইবিধমান জাত
হাইব্ৰিড টি	ডাঙৰ, একক ফুল; দীঘল ঠাৰি; কাট-ফুলৰ বাবে উত্তম	চুপাৰ ষ্টাৰ, অৰ্জুন, ৰক্তগন্ধা, এভন, ব্লু মুন, চেঞ্চুৰি টু, খ্ৰীষ্টিয়ান ডিঅ’ৰ, ক্ৰিমচন গ্ল’ৰি, ফাৰ্ষ্ট প্ৰাইজ, ফ্ৰেণ্ডশ্বিপ, কিছ অৱ ফায়াৰ, জৱাহৰ
ফ্ল’ৰিবাণ্ডা	মজলীয়া আকাৰৰ ফুল থোপা থোপে ফুলে; ফুলনি আৰু বেৰাৰ বাবে ভাল	বঞ্জাৰণ, চন্দ্ৰমা, মোহিনী, সূৰ্যকিৰণ, সিন্দুৰ (কুইন এলিজাবেথ এক গ্ৰেণ্ডিফ্ল’ৰা জাত)
পলিএন্থা	সৰু ফুল, থোপা থোপে; চাপৰ গছ	অঞ্জলি, নৰ্তকী, ইক’
লতা (ৰেম্বলাৰ)	বেৰা, তোৰণ আৰু বাটচ’ৰাৰ বাবে	আমেৰিকান পিলাৰ, এলবাৰ্টিন
মিনিয়েচাৰ	অতি সৰু গছ আৰু ফুল; টাব আৰু বাৰান্দাৰ বাবে	ক্ৰাই ক্ৰাই, মিমি, ষ্টাৰিনা

মাটি আৰু ঠাই

• পানী জমা নোহোৱা, সাৰুৱা দোআঁহ মাটি গোলাপৰ বাবে উত্তম।
• গোলাপে দিনত অন্ততঃ ৬ ঘণ্টা পোনপটীয়া ৰ’দ পাব লাগে। ছাঁত ফুল কম হয় আৰু ৰোগ বেছি হয়।

ৰোপণ সামগ্ৰী

ঘৰুৱাভাৱে গোলাপ সাধাৰণতে পুৰঠ ডালৰ কাটিং (শাখাকলম) কৰি ৰোৱা হয়। কিন্তু বাণিজ্যিক খেতিৰ বাবে বাডিং (কলিকলম) কৰা পুলি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিয়নো ইয়াত ফুল বেছি আৰু ভাল হয়। কলিকলম স্বীকৃত নাৰ্চাৰীৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰক।

ৰোপণ

• প্ৰায় ৬০-৯০ ছেণ্টিমিটাৰ দ আৰু বহল গাঁত খান্দক।
• খন্দা মাটিখিনি কেইদিনমান ৰ’দত শুকুৱাই লওক।
• গাঁতৰ তলৰ অংশ ভালদৰে পচা গোবৰ সাৰ বা কম্প’ষ্টেৰে, আৰু ওপৰৰ অংশ মাটি আৰু সাৰৰ মিশ্ৰণেৰে পূৰ কৰক।
• ৰোপণৰ সময়: অসমত ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ডিচেম্বৰ মাহ নতুন পুলি বা কলিকলম ৰোৱাৰ উপযুক্ত সময়।
• ৰোৱাৰ পিছত পুলিৰ চাৰিওফালৰ মাটি ভালদৰে হেঁচি দি পানী দিয়ক। কলিকলম কৰা পুলিৰ জোৰা লগোৱা অংশ (bud union) মাটিৰ ওপৰত থকাকৈ ৰুব।

ছেদন (Pruning) আৰু পৰিচৰ্যা

• ছেদনৰ সময়: অসমৰ সমতলত অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহ।
• শুকান, দুৰ্বল, ইটোৱে-সিটোৱে লাগি থকা আৰু ৰোগ বা পোকে আক্ৰমণ কৰা ডালবোৰ কাটি পেলাওক।
• ডালবোৰ বাহিৰলৈ মুখ কৰি থকা কলিৰ ঠিক ওপৰত, হেলনীয়াকৈ কাটক, যাতে নতুন ডাল বাহিৰলৈ গজে আৰু গছৰ মাজত বায়ু চলাচল হয়।
• কলিকলম কৰা গছৰ মূল কাণ্ডৰ (rootstock) পৰা ওলোৱা পোখা লগে লগে আঁতৰাই দিয়ক। নহ’লে এইবোৰে মূল জাতটোক দুৰ্বল কৰি পেলায়।
• কটা অংশত বৰ্ডো পেষ্ট বা কপাৰ অক্সিক্ল’ৰাইডৰ লেপ লগাওক। ইয়াৰ ফলত ছেদনৰ পিছত হোৱা ডাইবেক ৰোগ ৰোধ হয়।

সাৰ প্ৰয়োগ

• ছেদনৰ পিছত গছৰ চাৰিওফালৰ মাটি ১০-১৫ ছেণ্টিমিটাৰ দকৈ খান্দি ২-৩ দিন মুকলিকৈ ৰাখক।
• তাৰ পিছত ভালদৰে পচা শুকান গোবৰ সাৰ (প্ৰতি জোপাত প্ৰায় ৩-৫ কেজি) দি মাটিৰে ঢাকি দিয়ক, আৰু ভালদৰে পানী দিয়ক।
• প্ৰতি জোপা গছত প্ৰায় ১০ গ্ৰাম ইউৰিয়া গছৰ গুৰিৰ পৰা ২০ ছেণ্টিমিটাৰ আঁতৰত ঘূৰণীয়াকৈ (ৰিং কৰি) দি মাটিৰে ঢাকি দিয়ক।

পাতত ছটিওৱা সাৰ: ২ ভাগ ইউৰিয়া, ১ ভাগ মন’এমনিয়াম ফছফেট, ১ ভাগ পটাছিয়াম নাইট্ৰেট আৰু ১ ভাগ মন’পটাছিয়াম ফছফেট মিহলাই, এই মিশ্ৰণৰ ৩ গ্ৰাম প্ৰতি লিটাৰ পানীত গুলি লওক। ছেদনৰ প্ৰায় ৫ সপ্তাহৰ পিছৰ পৰা ১০ দিনৰ ব্যৱধানত পাত আৰু ঠাৰিৰ দুয়োফালে ছটিয়াওক।

জলসিঞ্চন

মাটি সদায় সেমেকা ৰাখিব লাগে, কিন্তু শিপাত পানী জমা হ’ব নিদিব। শুকান বতৰত ৪-৫ দিনৰ মূৰে মূৰে পানী দিয়ক। পাতৰ ওপৰেৰে নহয়, গছৰ গুৰিত পানী দিয়ক, যাতে পাতৰ ৰোগ কম হয়।

ৰোগ আৰু পোক

সমস্যা	লক্ষণ	নিয়ন্ত্ৰণ
ৰেড স্কেল	ঠাৰিত ৰঙা-মুগা সৰু খোলা ঢাকি পৰে; ৰস শুহি লয়	আক্ৰান্ত ডাল কাটি পেলাওক; নৰম ব্ৰাছেৰে ঘঁহি আঁতৰাওক; নিমতেল (৩-৫ মিলি/লিটাৰ, সাবোন সহ) ছটিয়াওক; বেছি হ’লে KVK ৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি কীটনাশক
ডাইবেক	ছেদনৰ পিছত কটা মূৰৰ পৰা ডাল তললৈ ক’লা হৈ শুকাই যায়	আক্ৰান্ত অংশ সুস্থ অংশলৈকে কাটক; কটা মূৰত বৰ্ডো পেষ্ট লগাওক; কপাৰ অক্সিক্ল’ৰাইড (৩ গ্ৰাম/লিটাৰ) ছটিয়াওক
পাউডাৰি মিলডিউ	পাত আৰু কলিত বগা গুঁড়িৰ দৰে আৱৰণ	ওৱেটেবল চালফাৰ ৮০ WP (২ গ্ৰাম/লিটাৰ) বা হেক্সাক’নাজ’ল ৫ EC (১ মিলি/লিটাৰ)
ব্লেক স্পট	পাতত ক’লা ঘূৰণীয়া দাগ; পাত সৰি পৰে	সৰা পাত গোটাই নষ্ট কৰক; কেপটান ৫০ WP (২ গ্ৰাম/লিটাৰ) বা মেংক’জেব ৭৫ WP (২ গ্ৰাম/লিটাৰ)
জাবপোক (এফিড), থ্ৰিপছ	কুমলীয়া আগ আৰু কলিত সৰু পোক; পাত কোঁচ খায়	নিমভিত্তিক কীটনাশক; বেছি হ’লে KVK ৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি পঞ্জীয়নভুক্ত কীটনাশক

২. ৰজনীগন্ধা (Tuberose)

ৰজনীগন্ধাৰ বগা, সুগন্ধি ফুল বিয়া-সবাহ আৰু ঘৰ সজোৱাত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হয়। ইয়াৰ মালাৰ বাবে চাহিদা বছৰজুৰি থাকে।

জাত

প্ৰকাৰ	জাত	ব্যৱহাৰ
একক (single)	কলিকতা চিংগল, মেক্সিকান চিংগল, শৃংগাৰ, প্ৰাজ্বল, সুহাসিনী	মালা, সুগন্ধি তেল উৎপাদন
অৰ্ধ-দ্বৈত (semi-double)	বৈভৱ	কাট-ফুল
দ্বৈত (double)	স্বৰ্ণৰেখা (চিত্ৰিত পাত)	কাট-ফুল, ফুলদানি
একক, চিত্ৰিত পাত	ৰজত ৰেখা	ফুলনি আৰু কাট-ফুল

মাটি

পানী জমা নোহোৱা, সাৰুৱা দোআঁহ মাটি উত্তম। বন-বাত নিয়মিতভাৱে নিৰাই থাকিব লাগে।

ৰোপণ

• সময়: ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা এপ্ৰিল মাহ।
• ৰোপণ সামগ্ৰী: স্বাস্থ্যৱান, প্ৰায় ২-৩ ছেণ্টিমিটাৰ ব্যাসৰ কন্দ (বাল্ব)।
• গভীৰতা: কন্দবোৰ প্ৰায় ৫ ছেণ্টিমিটাৰ দকৈ ৰুব।
• ব্যৱধান: সাধাৰণতে শাৰীৰ পৰা শাৰী আৰু কন্দৰ পৰা কন্দ ২০ × ২০ বা ৩০ × ২০ ছেণ্টিমিটাৰ।
• ৰোৱাৰ আগতে কন্দবোৰ ট্ৰাইক’ডাৰ্মা বা ৰোগনাশকেৰে শোধন কৰি ল’লে কন্দ পচা ৰোগ কমে।

এবাৰ ৰুলে তিনি বছৰলৈকে ফুল পাব পাৰি, কিন্তু প্ৰতি বছৰে নতুনকৈ কন্দ ৰুলে ফুলৰ মান আৰু উৎপাদন ভাল হয়।

সাৰ প্ৰয়োগ

• মাটি প্ৰস্তুতিৰ সময়ত ভালদৰে পচা গোবৰ সাৰ বা কম্প’ষ্ট প্ৰচুৰ পৰিমাণে প্ৰয়োগ কৰক।
• ৰাসায়নিক সাৰৰ মাত্ৰা মাটি পৰীক্ষা আৰু AAU ৰ সাম্প্ৰতিক পেকেজ অনুসৰি দিয়ক।
• প্ৰয়োগৰ পদ্ধতি: নাইট্ৰ’জেনৰ আধা আৰু ফছফৰাছ আৰু পটাছৰ গোটেইখিনি মাটি প্ৰস্তুতিৰ সময়ত, আৰু বাকী আধা নাইট্ৰ’জেন কন্দ ৰোৱাৰ প্ৰায় ৪৫ দিনৰ পিছত দিয়ক।

জলসিঞ্চন

শুকান বতৰত সপ্তাহত এবাৰ পানী দিয়ক। ফুল ফুলাৰ সময়ত মাটি শুকাবলৈ নিদিব।

আন্তঃশস্য

বাণিজ্যিক খেতিত ৰজনীগন্ধাৰ শাৰীৰ মাজত প্ৰথম অৱস্থাত চুটি সময়ৰ শাক-পাচলি, যেনে পালেং, ফ্ৰেঞ্চ বিন, বিট আদি আন্তঃশস্য হিচাপে কৰিব পাৰি। ইয়াৰ পৰা অতিৰিক্ত আয় হয়।

ৰোগ আৰু পোক

সমস্যা	নিয়ন্ত্ৰণ
কলাৰ ৰট (গুৰি পচা)	পানী জমা হ’ব নিদিব; কন্দ ট্ৰাইক’ডাৰ্মাৰে শোধন কৰক; লক্ষণ দেখা দিলে কাৰ্বেণ্ডাজিম ৫০ WP (১ গ্ৰাম/লিটাৰ) গুৰিত দিয়ক
জাবপোক	নিমতেল বা নিমভিত্তিক কীটনাশক; বেছি হ’লে মেলাথিয়ন ৫০ EC (১ মিলি/লিটাৰ) লেবেলৰ নিৰ্দেশনা মানি

ফুল চপোৱা

মালাৰ বাবে একক ফুল সম্পূৰ্ণ ফুলা কিন্তু সতেজ অৱস্থাত ৰাতিপুৱা চপাওক। কাট-ফুলৰ বাবে তলৰ এহাল ফুল ফুলিবলৈ ধৰিলে ঠাৰিসহ কাটক।

৩. ইন্দ্ৰমালতী (চন্দ্ৰমল্লিকা, Chrysanthemum)

শৰৎ-হেমন্ত কালত ফুলা ইন্দ্ৰমালতী টাব, ফুলনি আৰু কাট-ফুল তিনিওটা কামতে জনপ্ৰিয়।

জাত

প্ৰকাৰ	বিশেষত্ব	কেইবিধমান জাত
সৰু ফুলৰ (spray)	এডাল ঠাৰিত বহু সৰু ফুল	ৰবি কিৰণ, প্ৰফেছৰ হেৰিছ, অনুপম, বাসন্তী, অপৰাজিতা, পাৰ্পল এনিমন
ডাঙৰ ফুলৰ (standard)	এডাল ঠাৰিত এটা ডাঙৰ ফুল	স্ন’ বল, চিল্ক ব্ৰ’কেড, সোণালী তাৰা, ডায়মণ্ড জুবিলি, হোৱাইট স্পাইডাৰ, ষ্টেনলি গছলিং, ডিগনিটি, গ’ল্ডেন জায়েণ্ট

টাব আৰু মুকলি পথাৰৰ বাবে বেলেগ বেলেগ জাত উপযোগী। নিজৰ অঞ্চলৰ বাবে উপযুক্ত জাতৰ বিষয়ে KVK ৰ পৰামৰ্শ লওক।

ৰোপণ সামগ্ৰী আৰু বংশবিস্তাৰ

• মৌচুমী (বাৰ্ষিক) ইন্দ্ৰমালতী গুটিৰ পৰা কৰা হয়।
• বহুবৰ্ষজীৱী ইন্দ্ৰমালতী পোখা (sucker) বা কাটিঙৰ পৰা কৰা হয়।
• পোখা: ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ মাহত পোখা আলগ কৰি ৰোৱা হয়।
• কাটিং: মে’ৰ পৰা আগষ্ট মাহত ৫-৭ ছেণ্টিমিটাৰ দীঘল আগৰ কাটিং লোৱা হয়। তলৰ পাতবোৰ গুচাই, কটা মূৰত শিপা গজোৱা হৰম’নৰ গুঁড়ি লগাই বালি, বালি আৰু কক’পিটৰ মিশ্ৰণ, বা ভাৰ্মিকুলাইটত ৰোৱা হয়।
• শিপা ওলোৱা কাটিং জুনৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহত ৰুলে ভাল ফল পোৱা যায়।

টাবত ৰোৱা

• পোখাৰ পৰা কৰা পুলি ফেব্ৰুৱাৰীত, আৰু কাটিঙৰ পৰা কৰা পুলি জুলাইৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহত টাবত ৰোৱা হয়।
• নতুনকৈ ৰোৱা পুলি প্ৰথম ৭ দিন ছাঁত ৰাখক।

পৰিচৰ্যা

• আগ ছিঙা (pinching): গছজোপা বাঢ়ি অহাৰ পিছত আগৰ অংশ দুবাৰ-তিনিবাৰ ছিঙি দিলে বহু ডাল ওলায় আৰু গছজোপা জোপোহা হয়। ডাঙৰ ফুলৰ জাতত এডাল ঠাৰিত কেৱল মূল কলিটো ৰাখি কাষৰ কলিবোৰ আঁতৰাই দিলে ফুল ডাঙৰ হয় (disbudding)।
• খুঁটি দিয়া: গছজোপা পোন আৰু থিয় ৰাখিবলৈ বাঁহৰ খুঁটি পুতি বান্ধি দিয়ক।
• পানী: টাবৰ গছত প্ৰতিদিনে ৰাতিপুৱা পানী দিয়ক, কিন্তু পানী জমা হ’ব নিদিব।
• দিনৰ দৈৰ্ঘ্য: ইন্দ্ৰমালতী “চুটি দিনৰ” গছ, অৰ্থাৎ দিন চুটি হ’লেহে ফুলে। সেয়েহে ই শৰৎ-হেমন্তত ফুলে। ৰাতি গছত পোহৰ নপৰাকৈ ৰাখক।

সাৰ প্ৰয়োগ

মুকলি পথাৰ বা পলিহাউছৰ বাবে প্ৰতি বৰ্গমিটাৰত:

সাৰ	পৰিমাণ
ইউৰিয়া	৪৫ গ্ৰাম
একক চুপাৰ ফছফেট (SSP)	১২৫ গ্ৰাম
মিউৰেট অৱ পটাছ (MOP)	৩৩ গ্ৰাম

ইয়াৰ লগতে ভালদৰে পচা গোবৰ সাৰ বা কম্প’ষ্ট প্ৰয়োগ কৰক।

ঘৰতে পনীয়া সাৰ তৈয়াৰ কৰাৰ পদ্ধতি:

• ১ বাল্টি গোবৰ আৰু ১০০ গ্ৰাম সৰিয়হৰ খৈল ১০ লিটাৰ পানীত মিহলাই এটা ঢাকনিযুক্ত পাত্ৰত ৭ দিন পচিবলৈ দিয়ক। মাজে মাজে লৰাই দিয়ক।
• ৭ দিনৰ পিছত ১ মগ পনীয়া সাৰ ১০ মগ পানীত পাতল কৰি গছৰ গুৰিত দিয়ক।
• গছজোপা থন ধৰিবলৈ ধৰিলে আৰম্ভ কৰি, ১০ দিনৰ মূৰে মূৰে দিয়ক, আৰু কলিত ৰং দেখা দিয়াৰ লগে লগে বন্ধ কৰক।

বৃদ্ধি নিয়ন্ত্ৰক (Growth regulators)

গৱেষণাত জিব্বেৰেলিক এচিড (GA₃), চাইকোচেল (CCC) আৰু অন্যান্য বৃদ্ধি নিয়ন্ত্ৰকে ইন্দ্ৰমালতীৰ বৃদ্ধি, ফুলৰ সংখ্যা আৰু আকাৰ, আৰু গছৰ উচ্চতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰা দেখা গৈছে। কিন্তু ভুল মাত্ৰাত প্ৰয়োগ কৰিলে গছৰ ক্ষতি হয়। সেয়েহে এইবোৰ বিশেষজ্ঞৰ পৰামৰ্শ অনুসৰিহে ব্যৱহাৰ কৰক।

ৰোগ আৰু পোক

সমস্যা	নিয়ন্ত্ৰণ
জাবপোক (মোৱা পোক)	নিমতেল বা নিমভিত্তিক কীটনাশক; বেছি হ’লে মেলাথিয়ন ৫০ EC (১-১.৫ মিলি/লিটাৰ) লেবেল মানি
লিফ মাইনাৰ, বিছা পোক (লুপাৰ)	আক্ৰান্ত পাত ছিঙি নষ্ট কৰক; নিমভিত্তিক কীটনাশক বা বেচিলাছ থুৰিনজিয়েনচিছ (Bt); প্ৰয়োজন হ’লে KVK ৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি কীটনাশক
পাতত দাগ পৰা ৰোগ	কাৰ্বেণ্ডাজিম ৫০ WP (১ গ্ৰাম/লিটাৰ) বা মেংক’জেব ৭৫ WP (২ গ্ৰাম/লিটাৰ)
ভাইৰাছ ৰোগ	আক্ৰান্ত গছ উঘালি নষ্ট কৰক; ভাইৰাছ বহনকাৰী পোক নিয়ন্ত্ৰণ কৰক

৪. ব’গেনভিলিয়া (Bougainvillea)

ব’গেনভিলিয়া কম যত্নতে বহু দিন ধৰি ৰঙীন হৈ থকা এবিধ লতা-জাতীয় গছ। বেৰা, তোৰণ, পথৰ কাষ, টাব আৰু বনচাইৰ বাবে ই উত্তম। ইয়াৰ ৰঙীন অংশবোৰ আচলতে পাপৰি নহয়, ব্ৰেক্ট (bract)। প্ৰকৃত ফুলটো ভিতৰৰ সৰু বগা অংশ।

জাত

মেৰী পালমাৰ, ডঃ হোমি ভাবা, অৰেঞ্জ কিং, গ’ল্ডেন গ্ল’, স্কাৰলেট কুইন, অলোক, মিলিয়ন ডলাৰ, থিম্মা, ডঃ ৰাও, ডঃ আৰ আৰ পাল, মহাৰা, চেৰী ব্লছম, ডাবল হোৱাইট, ডাবল পিংক, এল এন বিৰলা আদি।

বংশবিস্তাৰ

• ব’গেনভিলিয়া সাধাৰণতে কাটিং কৰি বংশবিস্তাৰ কৰা হয়। আগৰ বছৰৰ পকা ডালৰ পৰা বৰষুণৰ আগত বা বৰষুণৰ পিছত কাটিং লোৱা হয়।
• যিবোৰ জাতৰ কাটিঙত শিপা ওলাবলৈ বেছি সময় লাগে, সেইবোৰ লেয়াৰিং কৰি বংশবিস্তাৰ কৰা হয়।

ৰোপণ

• কাটিংবোৰ নাৰ্চাৰীৰ বেডত ৰুই ছাঁৰ ব্যৱস্থা কৰক, আৰু মাটি সদায় সেমেকা ৰাখক। গাঁঠিৰ পৰা নতুন শিপা আৰু পোখা ওলায়।
• পথাৰত ৰোৱাৰ আগতে প্ৰতিটো গাঁতত ২-৩ পাচি ভালদৰে পচা গোবৰ সাৰ দিয়ক।
• গাঁত কৰাৰ প্ৰায় দুসপ্তাহৰ পিছত শিপা ওলোৱা কাটিং ৰুব।
• পুলিৰ গুৰিত মাটি অলপ ওখকৈ দিয়ক, যাতে পানী জমা নহয়।

মাটি আৰু ঠাই

• পানী জমা নোহোৱা, সাৰুৱা মাটি ব’গেনভিলিয়াৰ বাবে উত্তম।
• ৰ’দ পৰা ঠাইত ৰুলে বেছি ফুল পোৱা যায়। ছাঁত পাত বেছি হয়, ফুল কম হয়।
• সেমেকা আৰু পানী জমা হোৱা ঠাই ব’গেনভিলিয়াৰ বাবে ভাল নহয়।

পৰিচৰ্যা

• ছেদন: প্ৰতিবাৰ ফুল শেষ হোৱাৰ পিছত ডালবোৰ ছেদন কৰিলে নতুন ডাল ওলায় আৰু পৰৱৰ্তী ফুল বেছি হয়।
• পানী: ব’গেনভিলিয়াই অলপ শুকান অৱস্থা ভাল পায়। অতিৰিক্ত পানী আৰু নাইট্ৰ’জেন সাৰ দিলে পাত বেছি হয়, ফুল কম হয়।
• ৰোগ-পোক: ব’গেনভিলিয়াত সাধাৰণতে কীট-পতংগৰ আক্ৰমণ কম হয়। কেতিয়াবা জাবপোক বা পাতত দাগ পৰা ৰোগ দেখা দিলে ওপৰত দিয়া নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা ল’ব পাৰি।

ফুলৰ খেতিত নিৰাপদ ৰোগ-পোক ব্যৱস্থাপনা

প্ৰথমে সংহত ব্যৱস্থাপনা (IPM)

ৰাসায়নিক ঔষধ শেষৰ উপায় হিচাপেহে ব্যৱহাৰ কৰক। আগতে এইবোৰ ব্যৱস্থা লওক:

• ৰোগমুক্ত, স্বাস্থ্যৱান পুলি আৰু কন্দ ব্যৱহাৰ কৰক;
• আক্ৰান্ত পাত, ডাল আৰু গছ লগে লগে আঁতৰাই নষ্ট কৰক;
• গছৰ মাজত বায়ু চলাচলৰ বাবে উপযুক্ত ব্যৱধান ৰাখক;
• পানী জমা হ’ব নিদিব;
• ট্ৰাইক’ডাৰ্মা (প্ৰতি কেজি বীজ বা কন্দত প্ৰায় ৪-১০ গ্ৰাম, বা কম্প’ষ্টৰ সৈতে মাটিত) ব্যৱহাৰ কৰি মাটিজনিত ৰোগ ৰোধ কৰক;
• মাটি সৌৰীকৰণ: নাৰ্চাৰীৰ বেড পানী দি সেমেকা কৰি স্বচ্ছ প্লাষ্টিকেৰে ৪-৬ সপ্তাহ ঢাকি ৰাখিলে মাটিৰ বহু বীজাণু আৰু বন-গুটি নষ্ট হয়;
• পোকৰ আক্ৰমণ কম হ’লে নিমতেল বা নিমভিত্তিক কীটনাশক ব্যৱহাৰ কৰক।

সাধাৰণ সমস্যা আৰু বৰ্তমান অনুমোদিত নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা

সমস্যা	প্ৰথম উপায়	প্ৰয়োজন হ’লে (লেবেল আৰু KVK ৰ পৰামৰ্শ মানি)
জাবপোক, থ্ৰিপছ, শ্বেতমাখি	নিমতেল (৩-৫ মিলি/লিটাৰ, সাবোন সহ); হালধীয়া আঠাযুক্ত ফান্দ	পঞ্জীয়নভুক্ত কীটনাশক, যেনে মেলাথিয়ন ৫০ EC (১ মিলি/লিটাৰ)
বিছা পোক, লিফ মাইনাৰ	আক্ৰান্ত অংশ নষ্ট কৰা; Bt	KVK ৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি
ৰঙা পৰুৱা আৰু উঁই	গছৰ গুৰি পৰিষ্কাৰ ৰখা; নিমৰ খৈল	KVK ৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি
চাঁহি পোক (মাইট)	পানী ছটিওৱা; নিমতেল	ওৱেটেবল চালফাৰ ৮০ WP (২ গ্ৰাম/লিটাৰ) বা পঞ্জীয়নভুক্ত মাইটনাশক
পাউডাৰি মিলডিউ, ৰাষ্ট	আক্ৰান্ত পাত আঁতৰোৱা	ওৱেটেবল চালফাৰ ৮০ WP (২ গ্ৰাম/লিটাৰ) বা হেক্সাক’নাজ’ল ৫ EC (১ মিলি/লিটাৰ)
এন্থ্ৰেকন’জ, ডাউনি মিলডিউ, পাতত দাগ	আক্ৰান্ত পাত আঁতৰোৱা	মেংক’জেব ৭৫ WP (২ গ্ৰাম/লিটাৰ), কপাৰ অক্সিক্ল’ৰাইড ৫০ WP (৩ গ্ৰাম/লিটাৰ), কাৰ্বেণ্ডাজিম ৫০ WP (১ গ্ৰাম/লিটাৰ) বা বৰ্ডো মিশ্ৰণ (১%)
লেৰেলি যোৱা ৰোগ (উইল্ট)	ট্ৰাইক’ডাৰ্মাৰে বীজ বা কন্দ শোধন; শস্য-চক্ৰ	কাৰ্বেণ্ডাজিম ৫০ WP (১ গ্ৰাম/লিটাৰ) গুৰিত
পুলি পচা (ডেম্পিং অফ)	মাটি সৌৰীকৰণ; ট্ৰাইক’ডাৰ্মা; পানী জমা হ’ব নিদিয়া	কেপটান ৫০ WP বা কপাৰ অক্সিক্ল’ৰাইডেৰে মাটি তিয়োৱা
ভাইৰাছ ৰোগ	আক্ৰান্ত গছ উঘালি নষ্ট কৰা; বাহক পোক নিয়ন্ত্ৰণ	কোনো ঔষধে ভাইৰাছ ভাল নকৰে

নিষিদ্ধ আৰু বাতিল কৰা ঔষধ

পুৰণি কিতাপ আৰু পত্ৰিকাত এতিয়াও কিছুমান ঔষধৰ নাম পোৱা যায় যিবোৰ এতিয়া ভাৰতত নিষিদ্ধ। এইবোৰ ব্যৱহাৰ নকৰিব:

ঔষধ	স্থিতি
কেলথেন (ডাইক’ফল)	২০২৩ চনৰ পৰা নিষিদ্ধ
কেৰাথেন (ডাইন’কেপ)	২০২৩ চনৰ পৰা নিষিদ্ধ
এগ্ৰ’চান জি এন আৰু অন্যান্য পাৰদযুক্ত বীজ-শোধক	নিষিদ্ধ
ৰগৰ (ডাইমেথ’এট)	কেঁচাই খোৱা ফল-শাক-পাচলিত নিষিদ্ধ; অন্য ক্ষেত্ৰত সীমিত

ঔষধ ব্যৱহাৰৰ সাৱধানতা

• সদায় লেবেলত দিয়া মাত্ৰা আৰু নিৰ্দেশনা মানি চলক।
• ছটিওৱাৰ সময়ত হাতমোজা, মুখা, চশমা আৰু পূৰ্ণ হাতৰ কাপোৰ পিন্ধক।
• বতাহৰ বিপৰীতে নাছটিয়াব, আৰু ছটিওৱাৰ সময়ত খোৱা, খোৱা পানী বা ধূমপান নকৰিব।
• কামৰ পিছত ভালদৰে গা ধুই কাপোৰ সলাওক।
• খালী বটল আৰু পেকেট খাদ্য বা পানী ৰখাত ব্যৱহাৰ নকৰিব; সুৰক্ষিতভাৱে নষ্ট কৰক।
• ঔষধ শিশু আৰু পশুৰ নাগালৰ বাহিৰত, তলা মৰা ঠাইত ৰাখক।
• মৌমাখি সক্ৰিয় হৈ থকা সময়ত (দিনৰ ভাগত) নাছটিয়াব। আবেলি ছটিয়ালে মৌমাখিৰ ক্ষতি কম হয়।

ফুলৰ খেতিৰ পৰা আয়

ফুলৰ খেতিৰ আয় জাত, বজাৰ, বতৰ আৰু ব্যৱস্থাপনাৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰ কৰে। কেইটামান পৰামৰ্শ:

• উৎসৱ আৰু বিয়াৰ বতৰ লক্ষ্য কৰি খেতিৰ পৰিকল্পনা কৰক।
• নিকটৱৰ্তী ফুল বিক্ৰেতা, ডেকোৰেটৰ আৰু হোটেলৰ সৈতে আগতীয়াকৈ যোগাযোগ কৰক।
• গোট বা কৃষক উৎপাদক কোম্পানী (FPO) গঠন কৰি একেলগে বিক্ৰী কৰিলে ভাল দাম পোৱা যায়।
• ইন্দ্ৰমালতী আৰু গোলাপৰ টাবৰ গছ আৰু পুলি (কাটিং) বিক্ৰীও এক লাভজনক ব্যৱসায়।
• আৰম্ভণিতে সৰু পৰিসৰত খেতি কৰি অভিজ্ঞতা লাভ কৰক, তাৰ পিছতহে বঢ়াওক।

চৰকাৰী সহায়

সংহত উদ্যান উন্নয়ন মিছন (MIDH) আৰু ৰাজ্যিক উদ্যান বিভাগৰ অধীনত ফুলৰ খেতি, পলিহাউছ আৰু ৰোপণ সামগ্ৰীৰ বাবে সাহায্য পোৱা যায়। বৰ্তমানৰ আঁচনিৰ বিষয়ে জিলা উদ্যান বিষয়া বা KVK ৰ সৈতে যোগাযোগ কৰক।

সামৰণি

অসমৰ জলবায়ু গোলাপ, ৰজনীগন্ধা, ইন্দ্ৰমালতী আৰু ব’গেনভিলিয়াৰ খেতিৰ বাবে উপযোগী। সঠিক জাত, উপযুক্ত সময়ত ৰোপণ, সুষম সাৰ, নিয়মিত পৰিচৰ্যা আৰু নিৰাপদ ৰোগ-পোক ব্যৱস্থাপনা মানি চলিলে ঘৰৰ ফুলনি সুন্দৰ হোৱাৰ লগতে বাণিজ্যিক খেতিৰ পৰাও ভাল আয় কৰিব পাৰি।

মনত ৰাখিব: পুৰণি কিতাপত লিখা বহু ঔষধ এতিয়া নিষিদ্ধ। সদায় অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাম্প্ৰতিক খেতি-পদ্ধতিৰ পেকেজ আৰু কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰৰ পৰামৰ্শ মানি চলক।